Question

Difficulty: Very hardTürkiye'de Tarım

Ülkemizin iç kesimlerinde ve güneyinde geniş alanlar kaplayan step iklimi sahalarında, su kısıtlılığını aşmak amacıyla hayata geçirilen büyük ölçekli altyapı yatırımları (Konya Ovası Projesi ve Güneydoğu Anadolu Projesi gibi), tarımsal desende köklü değişimlere yol açmıştır. Her iki proje alanı da genel hatlarıyla benzer düşük yağış rejimine sahip olmasına rağmen, sulama altyapısının tamamlanması her endüstri bitkisinin bu iki havzada da aynı ticari başarıyla yetiştirilebileceği anlamına gelmemektedir.

Buna göre, sulama olanaklarına kavuşulmasına rağmen aşağıdaki tarım ürünlerinden hangisinin KOP kapsamındaki yörelerde ekonomik olarak yetiştirilemeyip, GAP havzasında en çok tercih edilen endüstri bitkilerinden biri hâline gelmesi, bu iki saha arasındaki hangi coğrafi farklılıkla doğrudan açıklanır?

  1. Pamuk – Pamuğun büyüme ve koza açma evrelerinde ihtiyaç duyduğu yüksek sıcaklık birikimi ile uzun donsuz sürenin, Güneydoğu Anadolu'da İç Anadolu'ya kıyasla çok daha elverişli olmasıAnswer
  2. B
    Şeker pancarı – İç Anadolu'da gece ve gündüz arasındaki yüksek sıcaklık farkının yumru gelişimini durdurması, Güneydoğu Anadolu'da ise kış ılıklığının şeker verimini artırması
  3. C
    Kırmızı mercimek – Güneydoğu Anadolu'da sulama ağının genişlemesiyle birlikte şiddetli yaz kuraklığına tam uyum sağlayan bu bitkinin, diğer sulu tarım ürünlerinin yerini alarak hızla yaygınlaşması
  4. D
    Soya fasulyesi – İç Anadolu'da mutlak nemin düşük olmasının bitkinin su tüketimini artırarak sulama verimini düşürmesi, Güneydoğu Anadolu'da ise şiddetli buharlaşmanın topraktaki tuzluluğu azaltması
  5. E
    Mısır – Güneydoğu Anadolu'da geniş yer kaplayan karstik arazilerin yeraltı suları bakımından sulamayı desteklemesi, İç Anadolu'da ise kapalı havza özelliğinin tarımsal sulamayı imkânsız kılması

Answer

Güneydoğu Anadolu'daki yüksek yaz sıcaklıkları ve uzun donsuz sürenin, pamuğun koza açma dönemi için İç Anadolu'ya göre çok daha uygun olduğunu belirten seçenek doğru cevaptır.
Bir tarım ürününün yetiştirilebilmesi için yalnızca su yeterli değildir; bitkinin biyolojik evrelerini tamamlayabilmesi için belirli bir sıcaklık toplamına ve donsuz süreye ihtiyacı vardır. Pamuk bitkisi, özellikle koza açma döneminde yüksek yaz sıcaklıkları ister. İç Anadolu'da (KOP alanı) sulama imkânı bulunsa da, sonbahar donlarının erken başlaması ve yazların nispeten kısa sürmesi pamuk tarımını engeller. Güneydoğu Anadolu'da (GAP alanı) ise şiddetli yaz sıcaklıkları ve uzun donsuz süre, pamuğun ana endüstri bitkisi olmasını sağlamıştır.

Step-by-Step Solution

1
KOP (İç Anadolu) ve GAP (Güneydoğu Anadolu) projelerinin iklimsel kısıtlılıklarını analiz etmek
Her iki bölge de yarı kurak olsa da, İç Anadolu'da yazlar daha serin ve kısa, kışlar sert geçerken; Güneydoğu Anadolu'da yazlar çok sıcak ve donsuz süre çok uzundur.
Tarım ürünlerinin sadece suya değil, belirli sıcaklık değerlerine de ihtiyaç duyduğunu belirlemek için.
2
Sulamaya rağmen İç Anadolu'da yetişmeyen, Güneydoğu Anadolu'da yetişen ürünü tespit etmek
Pamuğun yüksek sıcaklık toplamı ve yaklaşık 200 günlük donsuz süre isteği, sulama olsa dahi İç Anadolu'da karşılanamaz.
Sorunun kökünde istenen temel iklim ve ürün eşleştirmesini doğru yapmak için.
3
Diğer seçeneklerdeki coğrafi yanılgıları elemek
Şeker pancarının İç Anadolu'da en iyi yetişmesi, GAP'ta mercimeğin sulama ile azalması ve buharlaşmanın tuzluluğu artırması gibi gerekçelerle diğer seçenekler elenir.
Yanlış genelleyici ifadeleri ve projelerin hatalı sonuçlarını tespit etmek için.

Key Concept

Tarımsal Üretimde İklim İstekleri ve Sulama Projelerinin Etkisi

Hints

1
Her iki bölgenin de yaz sıcaklık ortalamalarını ve donlu gün sayılarını karşılaştırarak, sıcaklık isteği çok yüksek olan bitkiyi bulmaya çalışın.
2
Bir bölgede su sorunu çözülse bile, mevsimin kısalığı ve erken don olayları bazı bitkilerin (özellikle koza verenlerin) olgunlaşmasına izin vermez.
3
Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) denilince akla ilk gelen, tekstil sanayisinin ham maddesi olan ve yüksek yaz sıcaklığı isteyen beyaz altını (pamuk) düşünün.

Practice More

Türkiye'de tarım alanlarının genişlemesinin önüne geçen topografik engelleri ve ekstansif tarım özelliklerini inceleyin.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question