Türkiye'nin kırsal yerleşme coğrafyasında yerleşme dokuları; morfolojik yapı, hidrolojik ağlar ve sosyo-ekonomik dinamiklerin senteziyle şekillenmektedir. Özellikle 'çizgisel dokulu' () yerleşmeler, mekânsal bir sınırlayıcının veya çekim merkezinin belirli bir aks (hat) üzerinde bulunmasıyla karakterize edilir.
Buna göre, aşağıda verilen yerleşme yeri ve gelişim özelliği eşleştirmelerinden hangisi, Türkiye'de 'çizgisel dokulu' bir kırsal yerleşmenin ortaya çıkış mekanizmasını açıklamakta yetersiz kalır?
- AKuzey Anadolu Dağları'nın kuzey yamaçlarındaki dar vadi tabanlarında meskenlerin akarsu yatağına paralel dizilmesi
- Orta Anadolu'da düz ovalık alanlarda, su kuyusu veya pınar etrafında meskenlerin birbirine yakın ve bitişik inşa edilmesiAnswer
- CBatı Anadolu'daki graben ovaları içinden geçen ana ulaşım aksları boyunca konutların yol boyu sıralanması
- DKaradeniz kıyı kuşağında, falezlerin hemen gerisindeki düzlüklerin deniz kıyısına paralel bir sınırlayıcı hat oluşturması
- EGüneydoğu Anadolu Projesi () kapsamında inşa edilen ana sulama kanalları boyunca çiftçi konutlarının bir dizi şeklinde inşa edilmesi
Answer
Orta Anadolu'da su kuyusu veya pınar etrafında meskenlerin birbirine yakın inşa edilmesi durumu 'toplu yerleşme' dokusunu açıklar, çizgisel dokuyu değil.
Çizgisel yerleşme dokusunun oluşabilmesi için yerleşmenin bir akarsu vadisi, bir yol güzergâhı veya bir kıyı şeridi gibi hat şeklindeki bir unsuru takip etmesi gerekir. Orta Anadolu'daki su kuyusu veya pınar gibi unsurlar noktasal kaynaklardır. Bu tür noktasal kaynakların çevresinde meskenlerin toplanması, yerleşmenin bir hat boyunca uzanmasını değil, bir merkez etrafında kümelenerek 'toplu yerleşme' (kümelenmiş doku) oluşturmasını sağlar.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Yerleşme Dokuları: Çizgisel (Lineer) vs. Toplu (Kümelenmiş) Yerleşme Ayrımı
Hints
1
Bir yerleşmenin 'çizgisel' olması için evlerin bir ip üzerine dizilmiş boncuklar gibi görünmesi gerektiğini hayal edin.
2
Seçeneklerdeki su kaynaklarını karşılaştırın: Bir nehir mi yoksa bir kuyu mu evlerin bir doğru boyunca dizilmesine neden olur?
3
İç Anadolu'daki toplu yerleşmelerin temel sebebi olan 'su kuyusu etrafında toplanma', geometrik olarak dairesel veya amorf bir küme oluşturur, çizgi değil.
Practice More
Karadeniz'deki dağınık yerleşmeler ile İç Anadolu'daki toplu yerleşmelerin temel farklarını su kaynakları ve yer şekilleri üzerinden tekrar ediniz.
Alternative Method
Geometrik eleme yöntemi: Seçeneklerdeki coğrafi unsurları 'çizgi' ve 'nokta' olarak sınıflandırın. Çizgi (vadi, yol, kıyı, kanal) olanlar çizgisel doku oluşturur; nokta (kuyu, pınar) olanlar toplu doku oluşturur.
Estimated Time:1m 30s