Question

Difficulty: EasyParaleller ve Enlem Etkileri

Bir coğrafya öğretmeni, öğrencileriyle birlikte okul bahçesindeki bir bayrak direğinin gölge yönünü yıl boyunca tam öğle vaktinde (yerel saatle 12.00) gözlemlemiştir. Yapılan gözlemler sonucunda, direğin gölgesinin hiçbir dönemde güney yönüne düşmediği ve gölgenin daima kuzey yönlerinde oluştuğu tespit edilmiştir.

Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Ülke genelinde dağların genellikle doğu-batı doğrultusunda uzanması
  2. B
    Ortalama yükseltinin batıdan doğuya doğru gidildikçe artması
  3. Türkiye'nin Yengeç Dönencesi'nin kuzeyinde yer almasıAnswer
  4. D
    Üç tarafının denizlerle çevrili bir yarımada özelliği taşıması
  5. E
    En doğusu ile en batısı arasında 76 dakikalık yerel saat farkı bulunması

Answer

Türkiye'nin Yengeç Dönencesi'nin kuzeyinde yer alması
Doğru cevap, Türkiye'nin Yengeç Dönencesi'nin kuzeyinde yer aldığını belirten ifadedir. Dünya üzerinde güneş ışınlarının dik açıyla (9090^{\circ}) gelebildiği en kuzey nokta Yengeç Dönencesi'dir (232723^{\circ} 27' Kuzey). Türkiye ise 364236^{\circ} - 42^{\circ} Kuzey enlemleri arasında bulunur. Güneş, yılın hiçbir döneminde Türkiye'nin bulunduğu enlemlere dik açı ile gelemez ve daima güney ufku üzerinden açılı olarak gelir. Işınlar her zaman güneyden geldiği için, cisimlerin öğle vakti gölgesi istisnasız bir şekilde kuzey yönüne (kuzey, kuzeydoğu veya kuzeybatı) düşer. Bu durum tamamen matematik (mutlak) konumun ve enlem etkisinin bir sonucudur.

Step-by-Step Solution

1
Gölge yönünü belirleyen temel faktörü tanımla.
Bir cismin gölge yönü, güneş ışınlarının geldiği yönün tam tersidir.
Güneş ışınları güneyden gelirse gölge kuzeye, kuzeyden gelirse gölge güneye düşer.
2
Güneş ışınlarının yeryüzündeki hareket alanını (dik geldiği yerleri) hatırla.
Güneş ışınları, Dünya üzerinde yalnızca dönenceler arasına (232723^{\circ} 27' Kuzey ve Güney enlemleri arası) tam dik açıyla gelebilir.
Eksen eğikliği nedeniyle güneş ışınlarının dik geliş noktası yıl içinde sadece dönenceler arasında yer değiştirir.
3
Türkiye'nin matematik konumunu dönencelerle karşılaştır.
Türkiye 364236^{\circ} - 42^{\circ} Kuzey paralelleri arasında, yani Yengeç Dönencesi'nin (232723^{\circ} 27' Kuzey) daha kuzeyinde yer alır.
Türkiye'nin mutlak (matematik) konumu bu şekilde tanımlanır.
4
Konumun gölge üzerindeki etkisini sentezle.
Türkiye dönencelerin dışında ve Kuzey Yarım Küre'de olduğu için Güneş ışınlarını her zaman güney ufku üzerinden alır. Bu nedenle öğle vakti gölgeler daima kuzeye düşer.
Güneş hiçbir zaman Türkiye'nin kuzeyine geçemez, bu sebeple gölge de hiçbir zaman güneye düşemez.

Key Concept

Gölge yönünün enlem ve dönencelere göre değişimi (Matematik Konum)

Hints

1
Bir cismin gölge yönü, o cisme güneş ışınlarının geldiği yönün tam tersine düşer.
2
Gölgenin hiçbir zaman güneye düşmemesi, Türkiye'nin güneş ışınlarını hiçbir zaman kuzeyden almadığı anlamına gelir.
3
Güneş ışınlarının yeryüzünde dik açı ile gelebildiği en son sınırlar dönencelerdir. Türkiye'nin gölge yönü, Yengeç Dönencesi'ne göre konumundan kaynaklanır.

Practice More

Türkiye'de güney yamaçların kuzey yamaçlara göre daha sıcak olması (bakı etkisi) konusunu da enlem ve dönencelere göre konumu üzerinden tekrar edebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Rate this question