Examkin

Question

Difficulty: Very hardEkonomi ve Maliye

1775 yılında Sultan I. Abdülhamit döneminde uygulamaya konulan 'Esham' sistemi; 'Malikane' sisteminden farklı olarak vergi gelirinin toplama ve yönetim hakkının devredilmesini değil, sadece o mukataadan (gelir birimi) gelecek olan yıllık kâr payının hisselere bölünerek halka satılmasını öngörmüştür. Bu yapısal farklılık dikkate alındığında, Esham sisteminin Malikane sistemine göre merkezi otoriteyi korumadaki en temel avantajı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Vergi toplama ve yerel yönetim yetkisinin şahıslara geçmesini engelleyerek, mali gücün taşrada siyasi bir güç odağına (ayanlık) dönüşmesini sınırlamasıAnswer
  2. B
    Miri toprakların mülkiyet hakkını doğrudan reayaya devrederek, 'çiftbozan' vergisinin alınmasına gerek bırakmaması
  3. C
    Maliye üzerindeki denetim yetkisini Defterdar'dan alarak Kazasker'e devretmesi ve böylece İlmiye sınıfının ekonomideki ağırlığını artırması
  4. D
    Kapıkulu askerlerine verilen ulüfelerin (maaş) tamamen kaldırılmasını ve Seyfiye sınıfının sadece hazine senetleriyle geçinmesini sağlaması
  5. E
    Şer'i vergilerin tahsilatını yerel müftülüklere bırakarak, merkezin sadece örfi vergilerle ilgilenmesine olanak tanıması

Answer

Esham sistemi, vergi toplama yetkisini kişilere devretmeden sadece gelir payını senetleştirdiği için, mali gücün taşrada yerel bir siyasi otorite (ayanlık) oluşturmasını engelleyerek merkezi idareyi korumuştur.
Esham sistemi, Osmanlı maliyesinde 'securitization' (menkul kıymetleştirme) örneğidir. Malikane sisteminde vergi kaynağını yöneten kişi (malikâneci), o bölgede idari ve siyasi bir güç (ayan) haline gelebilirken; Esham sisteminde devlet yönetimi elinde tutmuş, sadece parayı (kârı) halka satmıştır. Bu durum, taşrada merkezi otoriteye rakip olacak güç odaklarının oluşmasını engelleyen bir 'mali-idari' bariyer görevi görmüştür.

Step-by-Step Solution

1
Malikane ve Esham sistemlerinin hukuki niteliğini karşılaştırın.
Malikane sisteminde vergi toplama hakkı ve yerel yönetim yetkisi ömür boyu kişiye devredilirken, Esham'da sadece 'gelir payı' hisse senetlerine (sehim) bağlanmıştır.
Sistemler arasındaki yönetimsel yetki farkını belirlemek için.
2
Vergi toplama yetkisinin devredilmemesinin siyasi sonuçlarını analiz edin.
Esham senetlerini alan kişiler (eshab-ı esham), o bölgenin yöneticisi veya vergi toplayıcısı konumuna gelmezler; sadece yatırımcı olurlar.
Merkezi otorite ile yerel güçler arasındaki güç dengesini anlamak için.
3
Sistemin 'Ayanlık' kurumu üzerindeki etkisini değerlendirin.
Malikane sahipleri taşrada güçlü ayanlara dönüşebilirken, Esham sistemi bu dönüşümün önüne geçerek vergi bürokrasisini devletin (merkezin) elinde tutmuştur.
Doğru cevaba ulaşmak için siyasi-idari analizi tamamlamak.

Key Concept

Esham Sistemi ve Merkezi Otorite

Hints

1
Malikane sisteminde bir kişiye vergi kaynağı ömür boyu 'yönetmesi' için verilir; Esham'da ise sadece 'hissesi' satılır.

Practice More

İltizam, Malikâne ve Esham sistemlerinin kronolojik olarak hangi yüzyıllarda ağırlık kazandığını ve her birinin 'merkeziyetçilik' üzerindeki etkilerini inceleyin.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Ekonomi ve Maliye

More questions from this topic