Türkiye'nin coğrafi özellikleri incelenirken, mutlak (matematik) konum ile özel (göreceli) konum kavramlarının etkileri sıklıkla birbirine karıştırılabilmektedir. Ülkemizin Kuzey paralelleri arasında yer alması (enlem etkisi), güneyden kuzeye doğru gidildikçe birçok coğrafi unsurun düzenli olarak değişmesine neden olur.
Buna göre, aşağıda verilen coğrafi gözlemlerden hangisinin temel nedeni enlem etkisi ile açıklanamaz?
- AMersin'de yatay zemine dikilen bir cismin öğle vakti oluşan gölge boyunun, yıl boyunca Kastamonu'daki aynı boydaki bir cismin gölge boyundan kısa olması
- B21 Haziran tarihinde Kırklareli'nde ölçülen gündüz süresinin, Antalya'da ölçülen gündüz süresinden daha uzun olması
- Aynı enlem kuşağında yer alan İzmir'den Ağrı'ya doğru gidildikçe, tarım ürünlerinin olgunlaşma süresinin uzaması ve donlu gün sayısının artmasıAnswer
- DAdana kıyılarında buharlaşma şiddeti ve deniz suyu tuzluluk oranının, Zonguldak kıyılarına göre daha yüksek olması
- EHatay'dan Sinop'a doğru seyahat eden bir araştırmacının, Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüş hızının (çizgisel hızın) azaldığını tespit etmesi
Answer
Aynı enlem kuşağında yer alan İzmir'den Ağrı'ya doğru gidildikçe, tarım ürünlerinin olgunlaşma süresinin uzaması ve donlu gün sayısının artması
Doğru yanıt, İzmir ve Ağrı arasındaki sıcaklık ve tarım ürünü olgunlaşma süresi farkını ifade eden seçenektir. İzmir ve Ağrı yaklaşık olarak aynı enlem kuşağında (yaklaşık Kuzey) yer alırlar. Enlem kuralına göre, aynı enlem üzerindeki noktalara Güneş ışınları aynı açıyla düşer. Ancak İzmir'den Ağrı'ya doğru gidildikçe yükseltinin artması ve deniz etkisinden uzaklaşılması (karasallık) nedeniyle sıcaklıklar dramatik şekilde düşer. Bu durum mutlak (matematik) konumla değil, özel (göreceli) konumla açıklanır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Matematik Konum (Enlem Etkisi) ve Özel Konum Ayrımı
Hints
1
Mutlak (matematik) konum, Türkiye'nin Ekvator'a olan uzaklığıyla ilgilidir ve genellikle güney-kuzey yönlü değişimleri açıklar.
2
Özel (göreceli) konum ise yükselti, karasallık ve denizellik gibi faktörleri kapsar. Doğu-batı yönündeki iklim değişiklikleri genellikle bu gruba girer.
3
Seçeneklerde kıyaslanan illerin haritadaki konumlarını göz önüne getirin. Hangi seçenekte güneyden kuzeye değil, batıdan doğuya doğru bir hareket söz konusudur?
Practice More
Aynı enlem üzerinde yer alan Çanakkale, Ankara ve Erzurum illerinin yıllık sıcaklık farklarının neden birbirinden farklı olduğunu araştırınız.
Alternative Method
Soruyu çözerken illerin haritadaki konumlarını bir eksen üzerine yerleştirin. Kuzey-Güney eksenindeki farklılıkları okurken 'Enlem', Doğu-Batı eksenindeki farklılıkları okurken 'Yükselti/Karasallık' formülünü uygulayın.
Estimated Time:1m 0s