Dış kuvvetlerin yeryüzünü şekillendirme süreçlerinde litolojik yapı, eğim ve iklim gibi faktörler belirleyicidir. Anadolu yarımadasının günümüzdeki topoğrafik görünümünü kazanmasında en fazla etkiye sahip olan dış kuvvet akarsulardır. Akarsular ve sel suları, bulundukları arazinin özelliklerine bağlı olarak çeşitli aşındırma ve biriktirme şekilleri meydana getirir.
Bu yer şekillerinin oluşum mekanizmaları ve genel özellikleri hakkında verilen aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?
- AAkarsuların denize ulaştıkları kıyılarda delta ovası oluşturabilmesi için, söz konusu alanda kıta sahanlığının (şelf alanının) dar ve deniz derinliğinin fazla olması gerekmektedir.
- BKapadokya ve çevresinde görülen peri bacaları, I. Jeolojik Zaman'da (Paleozoik) oluşmuş masif kütlelerin yeraltı suları tarafından eritilmesiyle ortaya çıkan karstik şekillerdir.
- CKanyon vadiler yalnızca kalkerli (kireçtaşı) yapıdaki Akdeniz Bölgesi arazilerine özgü olup, Türkiye'nin diğer coğrafi bölgelerinde kesinlikle görülmeyen aşınım şekilleridir.
- Volkanik faaliyetler sonucu oluşan tüflü arazilerde, eğim doğrultusunda akan sel suları ve akarsuların yüzeyi aşındırmasıyla meydana gelen peri bacaları bir akarsu aşındırma şeklidir.Answer
- EAkarsuların sıradağları enine yararak oluşturduğu boğaz (yarma) vadiler, kıyı ile iç kesimler arasında aşılması imkânsız doğal engeller yarattığı için ulaşım güzergâhı olarak kullanılamazlar.
Answer
Volkanik arazilerdeki tüflerin sel suları ve akarsular tarafından aşındırılmasıyla oluşan peri bacalarının akarsu aşındırma şekli olduğunu belirten ifadedir.
Verilen ifadeler arasında doğru olan tek bilgi peri bacalarının oluşumudur. Peri bacaları, Üçüncü Jeolojik Zaman'daki volkanik faaliyetlerle biriken tüflerin (kolay aşınan malzeme) ve üzerlerindeki bazalt veya andezit kayaların (zor aşınan şapka), sağanak yağışlar sonucu oluşan sel suları ve akarsular tarafından aşındırılmasıyla meydana gelir. Bu nedenle temel etken akarsu ve sel sularıdır, rüzgârın aşındırmadaki etkisi ise dolaylıdır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Akarsu Aşındırma ve Biriktirme Şekilleri
Hints
1
Akarsuların biriktirme yapabilmesi için taşıdığı yükü bırakması gerekir. Bunun için denizin sığ mı yoksa derin mi olması gerektiğini düşünün.
2
Nevşehir ve çevresindeki turistik yer şekillerinin masif veya karstik arazilerde değil, volkanik arazilerde bulunduğunu hatırlayın.
3
Peri bacalarının oluşumunda asıl dış kuvvetin rüzgârlar değil, eğimli yamaçlarda hızla akan sel suları ve akarsuların fiziksel aşındırması olduğu bilgisine odaklanın.
Practice More
Türkiye'deki kanyon, çentik ve boğaz vadilerin ulaşıma olan etkilerini karşılaştıran haritalı sorular çözerek bilgilerinizi pekiştirin.
Estimated Time:1m 15s