Examkin

Question

Difficulty: HardTürkiye'nin Özel Konumu ve Sonuçları

Türkiye'de görülen bazı coğrafi olguların nedenleri incelendiğinde; mutlak konumun (enlem ve boylam) etkileri ile göreceli konumun (denizellik, yükselti, yer şekilleri) etkilerinin bazen birbirini desteklediği, bazen ise birbiriyle çeliştiği görülür. Normal şartlarda enlem etkisine bağlı olarak güneyden kuzeye doğru gidildikçe sıcaklıkların düzenli olarak azalması beklenir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin mutlak konumunun sıcaklık üzerindeki genel etkisine (enlem etkisi) ters düşen ve yalnızca göreceli konum şartlarıyla açıklanabilen bir durumdur?

  1. Kış mevsiminde Rize'nin, enlem olarak daha güneyde yer alan Şanlıurfa'dan daha yüksek bir sıcaklık ortalamasına sahip olmasıAnswer
  2. B
    Yaz mevsiminde Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin, Akdeniz kıyılarından daha yüksek sıcaklıklara ulaşması
  3. C
    Dağların güney yamaçlarında tarım ürünlerinin kuzey yamaçlara göre daha erken olgunlaşması
  4. D
    Akdeniz kıyılarındaki deniz suyu tuzluluk oranının Karadeniz kıyılarından daha fazla olması
  5. E
    Ege kıyılarında deniz etkisinin iç kesimlere kadar sokulabilmesi

Answer

Kış mevsiminde Rize'nin, daha güneydeki Şanlıurfa'dan daha sıcak olması durumu enlem etkisiyle çelişen bir göreceli konum sonucudur.
Doğru seçenek olan durumda, Rize yaklaşık 41∘K41^\circ K enleminde, Şanlıurfa ise 37∘K37^\circ K enlemindedir. Normalde Şanlıurfa'nın daha sıcak olması gerekirken, kışın Rize'nin daha sıcak olması denizellik ve dağların koruyucu etkisi gibi göreceli konum faktörlerinin enlem etkisini baskıladığını gösterir.

Step-by-Step Solution

1
Mutlak konum (enlem) etkisini analiz et
Türkiye Kuzey Yarım Küre'de olduğu için normalde güneydeki illerin (Şanlıurfa) kuzeydeki illerden (Rize) daha sıcak olması gerekir.
Güneş ışınlarının geliş açısı güneyden kuzeye doğru daralır.
2
Verilen illerin kış sıcaklık verilerini karşılaştır
Rize'nin Ocak ayı sıcaklık ortalaması yaklaşık 7∘C7^\circ C iken, daha güneydeki Şanlıurfa'da bu değer yaklaşık 5∘C5^\circ C civarındadır.
Rize kuzeyde olmasına rağmen daha ılıktır.
3
Çelişkinin nedenini belirle
Rize'nin ılık olmasının sebebi denizellik etkisi ve Kuzey Anadolu Dağları'nın soğuk hava kütlelerini engellemesidir (mikroklima).
Bu durum tamamen yerel coğrafi şartlarla (göreceli konum) açıklanır.

Key Concept

Mutlak Konum - Göreceli Konum Çelişkisi (Enlem Etkisine Ters Durumlar)

Hints

1
Normalde Türkiye'de güneyden kuzeye gidildikçe sıcaklığın azalması gerekir. Bu kuralın bozulduğu bir örneği arayın.
2
Kış mevsiminde deniz kıyısındaki kuzey illerimiz, bazen karasal olan güney illerimizden daha sıcak olabilir.
3
Rize ve Şanlıurfa'nın kış sıcaklıklarını düşünün. Rize'nin denizel etkisi onu kuzeyde olmasına rağmen daha sıcak yapar.

Practice More

Türkiye'de kışın en soğuk yerin en kuzey değil de en doğu (Erzurum-Kars) olması durumunu mutlak-göreceli konum açısından analiz ediniz.
Estimated Time:1m 40s
Rate this question

Topics

Türkiye'nin Özel Konumu ve Sonuçları

More questions from this topic