Question

Difficulty: MediumHukuk Sistemi

Osmanlı Devleti'nde hukuk sisteminin merkez teşkilatında, kadıların atama ve denetiminden sorumlu olan makam; mahkeme kayıtlarını içeren şer'iyye sicilleri ile askeri sınıfın miras kayıtlarını içeren tereke defterleri üzerinde de nihai denetim yetkisine sahipti. Ayrıca bu makam, Divan-ı Hümayun'daki yargılama süreçlerini yürütürken gerektiğinde şeyhülislamdan fetva alarak hareket ederdi.

Buna göre; Divan-ı Hümayun'da protokol bakımından Rumeli olanı Anadolu olanından daha üstün sayılan ve yargı sisteminin en üst düzey yöneticisi olan bu görevli aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Nişancı
  2. KazaskerAnswer
  3. C
    Şeyhülislam
  4. D
    Defterdar
  5. E
    Kaptan-ı Derya

Answer

Divan-ı Hümayun'da yargı işlerinden sorumlu olan, kadı atamalarını gerçekleştiren ve askeri sınıfın miras işlerini denetleyen görevli Kazaskerdir.
Kazasker, Osmanlı hukuk sisteminin en üst düzey yöneticisidir. Hem kadı ve müderrislerin atama/terfi (kadı askeri) işlerinden sorumludur hem de askeri sınıfın miras uyuşmazlıklarını (tereke) çözer. Divan'da iki kazasker bulunur ve Rumeli Kazaskeri, Anadolu Kazaskeri'nden kıdemce üstündür.

Step-by-Step Solution

1
Görevin niteliğini ve idari sınıfını belirlemek
Kadı ataması, yargılama ve miras denetimi 'Kaza' yetkisine girer ve İlmiye sınıfının uzmanlık alanıdır.
Osmanlı'da hukuk ve eğitim işleri İlmiye sınıfı tarafından yürütülür.
2
Divan üyeleri arasındaki ayrımı yapmak
Şeyhülislam fetva (ifta) makamıdır; Kazasker ise yargı (kaza) makamıdır.
Kazasker adli süreçlerin idari ve icrai başıdır, Şeyhülislam ise dini-hukuki danışma makamıdır.
3
Protokol ve teşkilatlanma bilgisini doğrulamak
Kazaskerlik makamı Rumeli ve Anadolu olarak ikiye ayrılmıştır; Rumeli Kazaskeri protokolde daha öndedir.
Osmanlı devlet geleneğinde Rumeli toprakları her zaman merkez ve öncelikli kabul edilmiştir.

Key Concept

Osmanlı Hukukunda Kaza ve İfta Ayrımı

Hints

1
Bu görevli İlmiye sınıfının Divan'daki en yetkili ismidir.
2
Görevi adıyla müsemmadır; hem kadıların (yargı) hem de askerlerin (miras) işlerine bakar.
3
Rumeli ve Anadolu olarak ikiye ayrılan, kadı ataması yapan bu görevli Kazaskerdir.

Practice More

Kazasker ve Şeyhülislam'ın görevlerini karşılaştıran bir tablo hazırlayarak aralarındaki 'icra' ve 'görüş' farkını netleştirin.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question