Examkin

Question

Difficulty: HardBuzul Şekilleri

Türkiye'de Pleistosen (Buzul Çağı) döneminde buzullaşma etkisiyle oluşan sirk, moren ve buzul vadisi gibi şekillere günümüzde yüksek dağlık alanlarda geniş bir çerçevede rastlanırken; aktif buzulların (toktağan kar) dağılımı oldukça sınırlıdır. Bu durum, Türkiye'nin hem matematik hem de özel konum şartlarının bir sonucudur.

Buna göre, Türkiye'deki buzul topoğrafyasının mekânsal dağılışı ve sınırları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Kaçkar Dağları'nın kuzeye bakan yamaçlarında eski buzul izlerinin güney yamaçlara göre daha düşük yükseltilere inmesi, nemlilik ve bakı faktörüyle ilişkilidir.
  2. B
    Türkiye'nin orta kuşakta yer alması nedeniyle buzulların deniz seviyesine kadar inememesi, kıyılarımızda fiyort ve skayer tipi kıyıların görülmesini engellemiştir.
  3. Matematik konum özellikleri gereği, Türkiye'nin güneyindeki dağlarda aktif buzul alt sınırının kuzeyindeki dağlara göre deniz seviyesine daha yakın olması beklenir.Answer
  4. D
    Türkiye'nin ortalama yükseltisinin fazla olması ve birçok dağın 30003000 metreyi aşan zirvelere sahip olması, orta kuşakta yer almasına rağmen aktif buzulların varlığını mümkün kılmıştır.
  5. E
    Pleistosen dönemindeki iklim koşullarında buzul sınırları günümüze göre daha aşağılara indiğinden, bugün aktif buzul bulunmayan Uludağ gibi zirvelerde de buzul aşındırma izlerine rastlanır.

Answer

Türkiye'nin güneyindeki dağlarda kalıcı kar sınırının kuzeye göre daha alçak olduğunu iddia eden seçenek yanlıştır.
Doğru yanıt olan seçenek, enlem etkisini yanlış yorumlamaktadır. Türkiye'nin güneyi (Ekvator'a yakın taraf) daha sıcak olduğu için karlar daha yükseklerde erimeden kalabilir. Bu nedenle kalıcı kar alt sınırı güneyde daha yüksek, kuzeyde ise daha alçaktır.

Step-by-Step Solution

1
Enlem ve sıcaklık ilişkisini analiz etme
Güneyden kuzeye gidildikçe (Ekvator'dan uzaklaştıkça) güneş ışınlarının geliş açısı küçülür ve sıcaklıklar azalır.
Enlem, kalıcı kar sınırını belirleyen temel matematik konum faktörüdür.
2
Sıcaklığın kalıcı kar sınırı (toktağan kar) üzerindeki etkisini değerlendirme
Sıcak olan bölgelerde kar daha çabuk eridiği için karın yerde kalma sınırı daha yükseklerde başlar.
Kar sınırı, sıcaklıkla doğru orantılı olarak yükselir.
3
Türkiye'nin kuzeyi ve güneyini kıyaslama
Antalya (Toroslar) çevresinde sınır yaklaşık 35003500 metre iken, Rize (Kaçkarlar) çevresinde bu sınır 2800−30002800-3000 metre civarına iner.
Güneyin daha sıcak olması, kar sınırının daha yüksekte olmasına neden olur.
4
Yanlış yargıyı tespit etme
Güneydeki sınırın kuzeye göre 'daha alçak' (deniz seviyesine yakın) olduğunu söylemek bilimsel olarak yanlıştır.
Bu ifade sıcaklık-enlem ilişkisinin tam tersini iddia etmektedir.

Key Concept

Kalıcı kar (toktağan kar) sınırının enlem, bakı ve yükselti ile değişimi.

Hints

1
Ekvator'dan kutuplara gidildikçe sıcaklık azaldığı için kalıcı kar sınırı da deniz seviyesine doğru yaklaşır.

Practice More

Türkiye'deki güncel buzulların en yoğun olduğu dağ silsilesini (Hakkari - Cilo Dağları) ve bunun nedenlerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Buzul Şekilleri

More questions from this topic