Examkin

Question

Difficulty: MediumTürkiye'yi Etkileyen Basınç Merkezleri

Türkiye'yi etkileyen basınç merkezlerindeki dikey yönlü hava hareketleri, hava durumunun karakterini doğrudan etkiler. Genel bir kural olarak yüksek basınç (antiziklon) alanlarında alçalıcı hava hareketleri nedeniyle hava genellikle açık ve bulutsuzken; alçak basınç (siklon) alanlarında yükselici hava hareketleri nedeniyle bulutluluk ve yağış ihtimali artar.

Buna göre, Türkiye'yi etkileyen aşağıdaki basınç merkezlerinden hangisinin hava durumu karakteriyle ilgili yapılan açıklama, bu merkezin dikey hava hareketi ve genel özellikleri göz önüne alındığında yanlıştır?

  1. A
    Asor Dinamik Yüksek Basıncı: Alçalıcı hava hareketi nedeniyle yaz aylarında Türkiye'nin büyük bir kısmında kuraklığı belirginleştirir.
  2. B
    İzlanda Dinamik Alçak Basıncı: Yükselici hava hareketi sonucunda kış mevsiminde ılıman ve yağışlı hava kütlelerini Türkiye'ye taşır.
  3. C
    Sibirya Termik Yüksek Basıncı: Alçalıcı hava hareketi nedeniyle kışın gökyüzünün genellikle açık, havanın ise şiddetli ayaz ve dondurucu olmasına yol açar.
  4. Basra Termik Alçak Basıncı: Yükselici hava hareketi sonucunda yaz mevsiminde Güneydoğu Anadolu üzerinden serin ve bol nemli hava dalgalarının girmesini sağlar.Answer
  5. E
    Asor Dinamik Yüksek Basıncı: Kış mevsiminde Türkiye üzerine yerleştiğinde, alçalıcı hava etkisiyle gökyüzünün açık olduğu durgun ve soğuk günler yaşatır.

Answer

Basra Termik Alçak Basıncı'nın yaz mevsiminde serin ve nemli hava taşıdığını belirten ifade yanlıştır; çünkü bu merkez aşırı sıcak ve kuru hava getirir.
Basra Termik Alçak Basıncı, Muson sisteminin bir uzantısı olarak yaz mevsiminde Türkiye'yi güneydoğu yönünden etkiler. Alçak basınç merkezi olduğu için havada yükselici hareketler görülse de, geldiği coğrafyanın karakteri gereği (Basra Körfezi ve çevresindeki çöller) beraberinde nemli ve serin hava değil, aksine aşırı sıcak ve kuru hava kütlelerini taşır. Bu durum buharlaşmayı şiddetlendirerek Güneydoğu Anadolu başta olmak üzere Türkiye'de yaz kuraklığının en temel nedenlerinden biri olur.

Step-by-Step Solution

1
Basınç türü ile dikey hava hareketi arasındaki ilişkiyi belirleme
Yüksek basınç = Alçalıcı hava (Açık hava); Alçak basınç = Yükselici hava (Yağışlı/Bulutlu hava ihtimali).
Sorunun temel mantığı olan fiziksel kuralı hatırlamak gerekir.
2
Seçeneklerdeki basınç merkezlerinin karakterlerini ve Türkiye'ye etkilerini değerlendirme
Asor (YB), İzlanda (AB) ve Sibirya (YB) merkezlerinin dikey hava hareketleri ve sonuçları genel iklim kurallarıyla uyumludur.
Her bir merkezin mevsimlik etkisini ve oluşum kökenini doğrulamak için gereklidir.
3
Basra Termik Alçak Basıncı'nın istisnai durumunu analiz etme
Basra bir alçak basınç (yükselici hava) merkezi olmasına rağmen, kaynağını karasal ve çölleşmiş sıcak bölgelerden aldığı için Türkiye'ye yağış veya serinlik değil, şiddetli kuraklık ve sıcaklık getirir.
Alçak basınçların her zaman yağış getirmediğini, kaynağın (source region) önemini kavramak soruyu çözdürür.

Key Concept

Türkiye'yi Etkileyen Basınç Sistemleri ve Karakteristikleri

Hints

1
Basınç merkezinin sadece türüne (AB/YB) değil, kaynağını aldığı bölgenin (çöl, deniz, kutup) özelliklerine de odaklanın.
2
Güneydoğu Anadolu'da yazın etkili olan ve 'çöl sıcakları' olarak bilinen sistemin adını hatırlayın.
3
Alçak basınçlar genellikle yağış getirse de, Basra merkezi Türkiye'de tam tersi bir etki yaratarak havayı kurutur ve ısıtır.

Practice More

Basınç merkezlerinin yerel rüzgarlar (Lodos, Poyraz, Samyeli) üzerindeki etkisini inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question

Topics

Türkiye'yi Etkileyen Basınç Merkezleri

More questions from this topic