Question

Difficulty: HardTürkiye'de Kırsal Yerleşmeler ve Yerleşme Dokuları

Türkiye'de kırsal yerleşmelerin dokusunu (toplu veya dağınık) yer şekilleri ve su kaynaklarının dağılımı belirlerken; bu yerleşmelerin "kalıcı" ya da "geçici" statüde yer almasını temel olarak yürütülen ekonomik faaliyetlerin niteliği (tarım, hayvancılık vb.) belirlemektedir.

Bu bilgilere dayanarak, Türkiye'deki kırsal yerleşme özellikleri ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

  1. A
    Su kaynaklarının yetersiz olduğu düz arazilerde konutların bir arada bulunduğu toplu yerleşmeler yaygındır ve bu yerleşmelerin tamamı hayvancılık amacıyla kurulmuş geçici yerleşmelerdir.
  2. Yer şekillerinin engebeli, su kaynaklarının ise bol olduğu sahalarda konutların birbirinden uzak olduğu dağınık yerleşmeler yaygındır; ancak bu yerleşmelerin kalıcı olup olmaması dokusundan bağımsız olarak yapılan ekonomik faaliyetin sürekliliğine bağlıdır.Answer
  3. C
    Mezra ve Divan gibi yerleşmeler, engebeli alanlarda kuruldukları için dağınık yerleşme dokusuna sahiptir ve bu özellikleri nedeniyle zorunlu olarak geçici yerleşmeler kategorisinde değerlendirilirler.
  4. D
    İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'da yerleşmelerin toplu dokuda olmasının tek nedeni yer şekillerinin sade olmasıdır; bu bölgelerde su kaynaklarının yerleşme dokusu üzerinde belirleyici bir etkisi yoktur.
  5. E
    Yayla ve Oba gibi geçici yerleşmeler, hayvancılık faaliyetlerine dayalı oldukları için her zaman dağınık yerleşme dokusuna sahiptir; toplu doku sadece tarım yapılan kalıcı köylerde görülür.

Answer

Yerleşme dokusu ile yerleşmenin sürekliliği farklı nedenlere dayandığı için, engebeli alanlardaki dağınık yerleşmelerin kalıcı olup olmamasını dokusu değil, ekonomik faaliyetin niteliği belirler.
Türkiye'de bir yerleşmenin dokusu (konutların birbirine yakınlığı) yer şekillerine ve suyun varlığına bağlıdır; ancak o yerleşmenin yıl boyu kullanılıp kullanılmaması (süreklilik) orada yapılan işin türüyle ilgilidir. Dolayısıyla dağınık dokudaki bir yerleşme, eğer orada tarım yapılıyorsa kalıcı olabilir.

Step-by-Step Solution

1
Kırsal yerleşmelerde doku ve süreklilik faktörlerini ayrıştırın.
Doku (toplu/dağınık) fiziki şartlara (su, engebe); süreklilik (kalıcı/geçici) ise ekonomik faaliyetin türüne (tarım/hayvancılık) bağlıdır.
Sorunun temel önermesini analiz etmek için bu iki değişkenin birbirinden bağımsız nedenlerini anlamak gerekir.
2
Bölgesel örneklerle teoriyi test edin.
Karadeniz'de engebe ve su bolluğu nedeniyle yerleşmeler dağınıktır. Ancak 'Yayla' geçiciyken, 'Divan' veya 'Mahalle' kalıcıdır.
Dokunun (dağınık) süreklilik üzerinde (kalıcı/geçici) mutlak bir belirleyici olmadığını kanıtlar.
3
Seçeneklerdeki yanlış genellemeleri eleyin.
Toplu yerleşmelerin sadece geçici olduğu veya dağınık yerleşmelerin sadece kalıcı olduğu gibi ifadeler gerçekle bağdaşmaz.
Her iki kategorinin (doku ve süre) farklı kombinasyonları Türkiye coğrafyasında mevcuttur.

Key Concept

Kırsal Yerleşmelerde Doku ve Süreklilik İlişkisi
Estimated Time:1m 40s
Rate this question