Question

Difficulty: MediumYazım Kuralları

Türkçede isim soylu sözcüklerle 'etmek, olmak' gibi yardımcı fiillerin birleşmesiyle oluşan birleşik fiillerde, isim unsuru herhangi bir ses olayına (düşme veya türeme) uğramazsa fiil ayrı yazılır. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala aykırı bir kullanım vardır?

  1. A
    Şirket yönetimi, yeni projeyi hayata geçirmek için tüm detayları not etti.
  2. B
    Müdür Bey, personelin taleplerini içeren raporu Genel Müdürlüğe arz etti.
  3. Yıllardır süregelen bu köhne alışkanlığı artık terketmek her iki taraf için de hayırlı olacaktır.Answer
  4. D
    Yetkililer, barajdaki su seviyesinin kritik sınıra ulaştığını dün sabah ilan etti.
  5. E
    Olayın ciddiyetini kavrayınca durumu hemen ilgili emniyet birimlerine ihbar etti.

Answer

Yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde ses olayı (ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi) yoksa fiil ayrı yazılır; bu nedenle 'terketmek' değil, 'terk etmek' yazımı doğrudur.
Türkçe yazım kurallarına göre, yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde eğer isim olan ilk kelimede bir ünlü düşmesi (kayıp -> kaybetmek) veya ünsüz türemesi (his -> hissetmek) yoksa bu kelimeler mutlaka ayrı yazılır. 'Terk' kelimesi 'etmek' yardımcı fiiliyle birleşirken hiçbir ses değişikliğine uğramaz, bu yüzden 'terk etmek' şeklinde ayrı yazılmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki yardımcı fiille kurulmuş birleşik fiilleri (etmek, olmak) tespit et.
Tespit edilenler: not etti, arz etti, terketmek, ilan etti, ihbar etti.
Kuralın uygulanacağı hedef sözcük öbeklerini belirlemek gerekir.
2
Bu fiillerin isim unsurlarında (not, arz, terk, ilan, ihbar) bir ses olayı olup olmadığını kontrol et.
Terk sözcüğüne 'etmek' geldiğinde 'terk' sözcüğünde ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi gerçekleşmez.
Bitişik yazılma şartı olan ses olayının varlığını sorgulamak gerekir.
3
Ses olayı gerçekleşmeyen fiili ayrı yazarak yanlışlığı tespit et.
'Terk etmek' ayrı yazılması gerekirken bitişik yazılmıştır.
Kurala aykırı olan yanlış kullanımı kesinleştirmek içindir.

Key Concept

Yardımcı Fiillerin (etmek, olmak) Yazımı

Hints

1
Cümlelerdeki 'etmek' yardımcı fiiliyle kurulan yapılara odaklanın.
2
Birleşik fiilin bitişik yazılması için kelimeler birleşirken bir sesin düşmesi veya ikizleşmesi gerekir. 'Terk' kelimesinde böyle bir durum var mı?
3
'Kaybolmak' örneğinde 'ı' sesi düşer ve bitişik yazılır; ancak 'terk etmek' örneğinde bir ses değişikliği olmaz, bu yüzden ayrı yazılmalıdır.

Practice More

Benzer şekilde 'fark etmek', 'ayırt etmek' ve 'terk etmek' gibi kelimelerin her zaman ayrı yazıldığını hatırlatacak bir çalışma yapabilirsiniz.
Estimated Time:1m 0s
Rate this question