Question

Difficulty: MediumMeridyenler ve Boylam Etkileri

Meridyenler arası kuş uçumu mesafe Ekvator’dan kutuplara doğru gidildikçe daralmaktadır. Örneğin; Türkiye’nin en güneyinde (3636^{\circ} Kuzey) iki meridyen arası mesafe yaklaşık 9090 km iken, en kuzeyinde (4242^{\circ} Kuzey) bu mesafe yaklaşık 8282 km’ye düşmektedir.

Buna rağmen, Türkiye'nin her yerinde ardışık iki meridyen arasındaki yerel saat farkının her zaman 44 dakika olması aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?

  1. Dünya'nın ekseni etrafındaki açısal hızının her enlemde aynı olmasıAnswer
  2. B
    Çizgisel hızın Ekvator'dan kutuplara doğru gidildikçe azalması
  3. C
    Meridyen yaylarının boylarının birbirine eşit olması ve kutuplarda birleşmesi
  4. D
    Türkiye'nin Başlangıç Meridyeni'ne göre Doğu Yarım Küre'de yer alması
  5. E
    Yörüngenin şekline bağlı olarak Dünya'nın dönüş hızının yıl içinde değişmesi

Answer

Dünya'nın ekseni etrafındaki açısal hızının her enlemde aynı olması
Yerel saat farkı meridyenler arasındaki mesafeye değil, taranan açıya bağlıdır. Dünya ekseni etrafında dönerken her enlemdeki nokta bir tam günde 360360^{\circ} yol alır. Bu durum 'açısal hız' olarak adlandırılır ve her yerde aynıdır. Dolayısıyla 11 derecelik boylam farkı, mesafenin 9090 km olduğu Hatay'da da 8282 km olduğu Sinop'ta da her zaman 44 dakikalık zaman dilimine karşılık gelir.

Step-by-Step Solution

1
Zaman farkı ve dönüş açısı arasındaki ilişkiyi belirleme
Dünya 360360^{\circ}'lik dönüşünü 2424 saatte (14401440 dakika) tamamlar.
Yerel saat farkının temel kaynağı Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüşüdür.
2
11 derecelik boylam farkının süre karşılığını hesaplama
1440/360=41440 / 360 = 4 dakika.
Her bir meridyen derecesinin Güneş önünden geçiş süresini bulmak için toplam süre toplam açıya bölünür.
3
Enlem farkının (mesafe değişiminin) etkisini değerlendirme
Mesafe (çizgisel hız) kutuplara doğru azalsa da taranan açı (360360^{\circ}) tüm enlemlerde aynıdır.
Açısal hızın (birim zamanda taranan açının) her yerde aynı olması, mesafeden bağımsız olarak sürenin 44 dakika kalmasını sağlar.

Key Concept

Açısal Hız vs Çizgisel Hız

Hints

1
Zaman farkının mesafeyle (km) mi yoksa açıyla (derece) mi ilgili olduğunu düşünün.
2
Dünya üzerindeki her nokta bir günde aynı açıyı (360360^{\circ}) kat eder; buna açısal hız denir.
3
Çizgisel hız (km/saat) enleme göre değişirken, açısal hızın (360/24360^{\circ}/24 saat) sabit kalması yerel saat farkını her yerde aynı yapar.

Practice More

Aynı boylam üzerindeki merkezlerde yerel saatin yıl boyu aynı olmasının nedenlerini inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Zaman farkı formülünü hatırlayın: Toplam dakika / 360 derece. Bu formülde enlem veya mesafe değişkeni yer almaz, sadece zaman ve açı vardır.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question