Question

Difficulty: HardTürkiye'nin Dağları

Türkiye'de dağların kıyı çizgisine göre konumu, uzanış doğrultusu ve sahip oldukları yükselti değerleri; kıyı ile iç kesimler arasındaki etkileşimi, ulaşım olanaklarını ve limanların gelişimini doğrudan belirler. Aşağıdaki tabloda Kuzey Anadolu Dağları'nın iki farklı bölümüne ait bazı jeomorfolojik özellikler karşılaştırılmıştır:

ÖzellikOrta Karadeniz (Canik)Doğu Karadeniz (Kaçkar)
Ortalama Yükselti~15001500 m~39003900 m
Kıyıya UzaklıkFazla (4040-6060 km)Az (1010-2020 km)
Kıta Sahanlığı (Şelf)GenişDar

Bu tablodaki veriler ve Türkiye'nin yer şekilleri özellikleri dikkate alındığında, Canik Dağları'nın sergilediği bu karakteristik yapının bölge coğrafyası üzerindeki sonuçlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    Samsun Limanı'nın art bölgesinin (hinterland) Doğu Karadeniz'deki limanlara göre daha geniş olması
  2. B
    Dağların denize bakan yamaçlarında oluşan yıllık yağış miktarının, Rize ve Artvin çevresine göre daha düşük kalması
  3. C
    Yeşilırmak ve Kızılırmak gibi nehirlerin ağız kısımlarında geniş delta ovalarının oluşması için uygun bir zemin hazırlaması
  4. D
    Deniz üzerinden gelen nemli hava kütlelerinin iç kesimlere doğru, Doğu Karadeniz kıyı kuşağına nazaran daha fazla sokulabilmesi
  5. Bölge genelinde dağların denize göre konumunun değişmesi sonucu kıyılarda 'enine kıyı tipi' özelliklerinin baskın hale gelmesiAnswer

Answer

Bölge genelinde dağların denize göre konumunun değişmesi sonucu kıyılarda 'enine kıyı tipi' özelliklerinin baskın hale gelmesi ifadesi yanlıştır.
Karadeniz Bölgesi'nin tamamında olduğu gibi Orta Karadeniz'de de dağlar kıyı çizgisine paralel uzanmaktadır. Dağların kıyıdan uzaklaşması veya yükseltisinin azalması, 'boyuna kıyı tipi'nin temel özelliğini değiştirmez. 'Enine kıyı tipi' Türkiye'de sadece dağların denize dik uzandığı Ege kıyılarında (Edremit-Kuşadası arası) görülür.

Step-by-Step Solution

1
Canik Dağları'nın jeomorfolojik verilerini analiz etme
Canik Dağları'nın Kaçkar Dağları'na göre daha alçak olduğu ve kıyı çizgisinden daha uzak (içeride) başladığı belirlenmiştir.
Soruda verilen tabloyu doğru yorumlamak çözümün temelidir.
2
Bu özelliklerin iklim ve ulaşım üzerindeki etkilerini değerlendirme
Alçak dağların nemli havayı daha az engellediği (daha az yağış ve daha fazla içe sokulma) ve ulaşımı kolaylaştırarak hinterlandın genişlediği saptanmıştır.
Yükselti ve konuma bağlı fiziki ve beşeri coğrafya ilişkisini kurmak gerekir.
3
Kıyı tipi ve dağ uzanışı arasındaki ilişkiyi sorgulama
Canik Dağları kıyıya daha uzak olsa da uzanış doğrultusu hâlâ kıyıya paraleldir; bu durum bölgede 'boyuna kıyı tipi'nin devam ettiğini gösterir.
Türkiye'deki kıyı tiplerinin (boyuna, enine, ria, dalmaçya) temel oluşum nedenlerini hatırlamak hatayı önler.

Key Concept

Dağların kıyıya göre konumu ve yükseltisinin coğrafi etkileri

Hints

1
Dağların kıyıya uzaklığı ile kıyı tipi (enine/boyuna) arasındaki farkı düşünün.
2
Boyuna kıyı tipinde dağlar kıyıya paraleldir; bu durum dağlar 5050 km içeride olsa bile değişmez.
3
Samsun'un gelişmiş bir liman ve tarım şehri olmasının nedeni, Canik Dağları'nın bu 'geride ve alçak' yapısıdır; ancak bu durum kıyı tipini Ege'deki gibi 'enine' yapmaya yetmez.

Practice More

Batı Anadolu'da dağların denize paralel uzandığı tek yer olan 'Menteşe Yöresi'ndeki özel durumu ve kıyı tipini inceleyiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question