Question

Difficulty: MediumI. Göktürk Devleti

I. Göktürk Devleti'nin Batı kanadı yöneticisi İstemi Yabgu, İpek Yolu'nun kontrolünü ele geçirmek amacıyla bölgedeki stratejik dengeleri gözetmiş; önce Sasanilerle iş birliği yaparak Akhunları (Eftalitler) tarih sahnesinden silmiş, ardından ise güçlenen Sasanilere karşı Bizans İmparatorluğu ile ilk resmi diplomatik teması başlatmıştır.

Bu diplomatik hamleler, I. Göktürk Devleti'nin yönetim ve dış politika anlayışı hakkında aşağıdakilerden hangisini doğrudan kanıtlar?

  1. A
    Maniheizm ve Budizm gibi inançların devletin dış politikasını ve savaşçı yapısını şekillendirdiğini
  2. B
    Orta Asya'da Türk siyasi birliğinin tarihte ilk kez bu hükümdar döneminde sağlandığını
  3. C
    Türk adının bir millet adı olarak ilk kez Orhun Abideleri gibi yazılı belgelerde yer aldığını
  4. Bölgesel ekonomik çıkarlar doğrultusunda esnek ve pragmatik bir diplomasi yürütüldüğünüAnswer
  5. E
    İkili teşkilatın uygulanmasıyla merkezi otoritenin Batı kanadı üzerinde tamamen sona erdiğini

Answer

İstemi Yabgu'nun İpek Yolu'nun kontrolü için önce Sasanilerle iş birliği yapıp Akhunları yıkması, ardından ise Bizans ile ittifak kurarak Sasanileri baskı altına alması, devletin çıkarları doğrultusunda esnek ve pragmatik bir diplomasi yürüttüğünü gösterir.
İstemi Yabgu'nun sergilediği tutum, Türk dış politikasında 'düşmanımın düşmanı dostumdur' mantığıyla hareket edildiğini ve ekonomik bir değer olan İpek Yolu'nun kontrolü için değişen bölgesel güçlere göre stratejik konum alındığını kanıtlamaktadır. Bu durum, devletin çıkarlarını ön plana alan pragmatik bir diplomasi anlayışına sahip olduğunu gösterir.

Step-by-Step Solution

1
Dış politika aktörlerini belirle.
Göktürkler, Sasaniler, Akhunlar ve Bizans arasında çok yönlü bir ilişki mevcuttur.
Olayın geçtiği coğrafya ve güç dengelerini anlamak için gereklidir.
2
İttifakların değişimini analiz et.
İstemi Yabgu'nun sabit bir dostluk yerine, hedefine (İpek Yolu) hizmet eden değişen ittifaklar kurduğu görülür.
Bu durum diplomasi dilinde 'pragmatizm' (faydacılık) olarak adlandırılır.
3
Devletin kimliği ile ilişkilendir.
Bumin Kağan tarafından kurulan ve merkezi Ötüken olan bu devlet, Türk adını resmi olarak kullanan ilk devlettir ve ekonomik güç için geniş çaplı diplomasi yürütmüştür.
Soruda istenen 'doğrudan kanıt' bu stratejik yaklaşımdır.

Key Concept

I. Göktürk Devleti İpek Yolu Diplomasisi

Hints

1
İstemi Yabgu'nun farklı devletlerle (Sasani ve Bizans) kurduğu ittifakların ortak amacının 'ekonomik kazanç' (İpek Yolu) olduğunu düşünün.

Practice More

II. Göktürk Devleti ve Orhun Abideleri'nin içeriği ile I. Göktürk Devleti'nin siyasi yapısını karşılaştıran sorulara göz atabilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question