Examkin

Question

Difficulty: HardTürkiye'de Bitki Örtüsü: Ormanlar

Türkiye'de bitki coğrafyası üzerine araştırma yapan bir uzman, Akdeniz iklim kuşağında yer alan Amanos (NurNur) Dağları'nın denize bakan yüksek yamaçlarında yaptığı incelemelerde; normal şartlarda Karadeniz orman kuşağına özgü olan kayın (FagusFagus orientalisorientalis), gürgen (CarpinusCarpinus betulusbetulus) ve porsuk gibi türlerin varlığını saptamıştır.

Bu türlerin, ana yayılış alanlarının yüzlerce kilometre güneyinde bu sahada varlığını sürdürebilmesi aşağıdakilerden hangisinin bir göstergesi olamaz?

  1. A
    Bölgenin yerel topoğrafyasının, yaz kuraklığını hafifletecek düzeyde nemli bir mikroklima alanı sunduğunun
  2. B
    Geçmiş jeolojik devirlerde (Kuvaterner) Anadolu'da iklimin günümüze göre daha serin ve nemli dönemlerden geçtiğinin
  3. C
    Söz konusu ağaç topluluklarının, günümüz iklim şartlarından ziyade geçmişin izlerini taşıyan 'relikt' (kalıntı) bitkiler olduğunun
  4. Amanos Dağları'nın mutlak konumuna bağlı olarak Türkiye'de güneş ışınlarını en büyük açıyla alan ve en sıcak bölge kuşağında yer aldığınınAnswer
  5. E
    Yüksek dağlık kütlenin, Karadeniz (Hyrkano-Kolşik) florasına ait türler için bir 'sığınak' (refugiumrefugium) görevi gördüğünün

Answer

Amanos Dağları'nın mutlak konumuna bağlı olarak en sıcak kuşakta yer alması, buradaki nemcil Karadeniz türlerinin varlığını açıklayan bir neden değildir; tam tersine bu türler sıcak ve kurak Akdeniz iklimine rağmen orada bulunmaktadır.
Doğru cevap, bölgenin enlem etkisiyle en sıcak kuşakta yer aldığını belirten seçenektir. Bu ifade genel bir coğrafi gerçek olsa da, Amanos Dağları'nda serin ve nemli iklim seven Karadeniz bitkilerinin (kayın, gürgen) varlığını açıklamaz. Aksine, bu bitkiler yüksek sıcaklık ve yaz kuraklığının olduğu bu kuşakta, özel konum şartları (yamaç yağışı ve mikroklima) sayesinde 'rağmen' varlıklarını sürdürmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Tür analizi yapılması
Kayın ve gürgen, nem isteği yüksek ve yaz kuraklığına duyarlı 'Euro-Siberian' (Avrupa-Sibirya) kökenli türlerdir.
Bu türlerin ekolojik isteklerini bilmek, bulundukları yerdeki anomalinin nedenini anlamak için temeldir.
2
Konum ve iklim karşılaştırması
Amanos Dağları Akdeniz kuşağındadır. Akdeniz iklimi yazları sıcak ve kuraktır, bu da kayın gibi türler için normalde uygun değildir.
Mutlak konum (enlem) gereği bölgenin sıcak olması beklenir ancak bitki örtüsü buna aykırı bir 'nemli' karakter sergiler.
3
Anomali nedeninin belirlenmesi
Bu durumun nedeni mikroklima (yamaç yağışları) ve paleocoğrafya (geçmiş iklimlerden kalma relikt yayılış) ile açıklanır.
Bitkilerin ana yayılış alanı dışında görülmesi ya 'relikt' ya da 'endemik' karakterli bir duruma işaret eder.
4
Çelişkiyi saptama
Bölgenin 'en sıcak kuşakta' olması, bu bitkilerin orada bulunma nedeni olamaz; bu sadece genel bir coğrafi tespittir.
Soru, bu ağaçların 'varlığını sürdürebilmesinin' nedenini sorduğu için, sıcaklık artışı bu varlığı zorlaştıran bir faktördür.

Key Concept

Relikt (Kalıntı) Bitkiler ve Mikroklima Etkisi

Hints

1
Kayın ve gürgen gibi ağaçların Türkiye'de en çok nerede görüldüğünü ve nasıl bir hava istediğini hatırlayın.
2
Amanos Dağları'nın Akdeniz'de olmasına rağmen neden Karadeniz bitkilerine ev sahipliği yaptığını (relikt bitki kavramı) düşünün.
3
Seçeneklerden hangisi bir 'neden' değil, sadece genel bir 'durum' tespitidir ve bitkilerin oradaki varlığıyla çelişir?

Practice More

Kelkit Vadisi'ndeki Lübnan Sediri veya Yozgat'taki Sarıçam topluluklarının relikt olma durumlarını inceleyerek bu konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 40s
Rate this question

Topics

Türkiye'de Bitki Örtüsü: Ormanlar

More questions from this topic