Examkin

Question

Difficulty: MediumTürkiye'de Kırsal Yerleşmeler ve Yerleşme Dokuları

Bir coğrafya araştırmacısı, Türkiye'nin farklı yörelerinde yürüttüğü arazi çalışmaları sırasında kırsal yerleşmelere ait şu özellikleri raporlamıştır:

• I. Yöre: Yılın sadece belirli aylarında (özellikle yaz döneminde) serinlemek ve hayvan otlatmak amacıyla yüksek kesimlerdeki gür otlaklara çıkılmasıyla oluşan geçici yerleşmelerdir.
• II. Yöre: Yağış miktarının az, yüzey sularının yetersiz ve arazinin düz olduğu alanlarda; meskenlerin bir su kaynağı etrafında birbirine yakın inşa edildiği, yapı malzemesi olarak genellikle kerpicin kullanıldığı yerleşme biçimidir.
• III. Yöre: Engebeli arazinin ve ormanların geniş yer kapladığı Batı Karadeniz Bölümü'nde, birbirinden uzakta kurulmuş birkaç mahallenin idari olarak tek bir muhtarlık altında birleştirilmesiyle oluşan kalıcı yerleşmelerdir.

Araştırmacının raporunda özellikleri verilen yerleşme tipleri veya dokuları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

  1. A
    Mezra – Dağınık dokulu – Oba
  2. B
    Kom – Toplu dokulu – Mezra
  3. Yayla – Toplu dokulu – DivanAnswer
  4. D
    Yayla – Dağınık dokulu – Çiftlik
  5. E
    Oba – Çizgisel dokulu – Mahalle

Answer

Verilen özellikler sırasıyla Yayla, Toplu dokulu yerleşme ve Divan kavramlarına aittir.
Verilen özellikleri sırasıyla incelediğimizde: I. yörede yaz aylarında yüksek otlaklara hayvan otlatmak için çıkılan geçici yerleşmeler 'Yayla'dır. II. yörede kurak iklim şartları ve su azlığı nedeniyle meskenlerin bir su kaynağı etrafında kümelendiği yerleşme dokusu 'Toplu dokulu' yerleşmedir. III. yörede Batı Karadeniz'in engebeli yapısı nedeniyle birbirinden ayrı düşmüş dağınık mahallelerin tek muhtarlıkta toplanmasına ise idari olarak 'Divan' adı verilir.

Step-by-Step Solution

1
I. yöre özelliklerini analiz et.
Yaz aylarında hayvan otlatmak için yüksek rakımlara çıkılarak kurulan geçici köy altı yerleşmesinin 'Yayla' olduğu tespit edilir.
Yaylacılık faaliyeti, Türkiye'de yüksek kesimlerde yaz mevsiminde geçici olarak yapılan en yaygın kırsal etkinliktir.
2
II. yöre özelliklerini analiz et.
Su kaynaklarının yetersiz ve arazinin düz olduğu bölgelerde (örneğin İç Anadolu), insanların aynı su kaynağı etrafında kümelenmesiyle 'Toplu dokulu' yerleşmelerin oluştuğu belirlenir.
Yerleşme dokusunu belirleyen temel faktörler su kaynakları ve yer şekilleridir. Su kısıtlıysa evler birbirine yakın yapılmak zorundadır.
3
III. yöre özelliklerini analiz et.
Batı Karadeniz'de birbirinden kopuk birkaç mahallenin tek bir muhtarlık çatısı altında birleşmesiyle oluşan kalıcı yerleşme tipinin 'Divan' olduğu tespit edilir.
Divan yerleşmesi, arazinin engebeli olduğu alanlarda tek başına köy olamayacak kadar küçük birimlerin idari olarak birleştirilmesiyle oluşur.

Key Concept

Köy Altı Yerleşmelerinin Sınıflandırılması ve Yerleşme Dokuları

Hints

1
I. yöredeki geçici yerleşmeler için yazın yüksek rakımlara yapılan göçleri, III. yöredeki yerleşmeler için ise Batı Karadeniz'e özgü muhtarlık birleşimini düşünün.
2
Su kaynaklarının kısıtlı ve arazinin düz olduğu II. yörede, su bulmak zor olduğu için insanların evlerini birbirinden uzağa (dağınık) değil, aynı su kaynağının etrafına inşa etmeleri gerekir.
3
Birkaç mahallenin tek muhtarlık altında birleştiği Batı Karadeniz yerleşmelerine 'Divan', yazın serinlemek ve hayvan otlatmak için çıkılan alanlara ise 'Yayla' adı verilir.

Practice More

Kalıcı köy altı yerleşmeleri olan Mezra, Çiftlik ve Divan'ın hangi coğrafi bölgelerde daha yaygın olduğunu harita üzerinden çalışmanız faydalı olacaktır.

Alternative Method

Öncülleri kendi içinde eleyerek gidebilirsiniz. Batı Karadeniz'de birkaç mahallenin birleşmesi kalıbı doğrudan 'Divan' yerleşmesini işaret eder. Divan'ın yer aldığı tek seçeneği bularak soruyu hızlıca çözebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question

Topics

Türkiye'de Kırsal Yerleşmeler ve Yerleşme Dokuları

More questions from this topic