Question

Difficulty: MediumTürkiye'nin Jeolojik Oluşumu

Türkiye arazisi, Üçüncü Jeolojik Zaman'ın (Tersiyer) sonlarında dış kuvvetlerin etkisiyle büyük ölçüde aşındırılarak deniz seviyesine yakın bir hafif dalgalı düzlük (peneplen) haline gelmiştir. Ancak günümüzde ülkemizin ortalama yükseltisinin 11321132 metre olması ve geniş düzlüklerin yükseklerde (platolar) yer alması, bu eski aşınım yüzeyinin dikey yönde hareket ettiğini kanıtlamaktadır.

Buna göre, Anadolu'nun peneplen halinden bugünkü yüksek ve engebeli yapısına geçmesini sağlayan temel jeolojik süreç aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Şiddetli yan basınçlar sonucunda tortul tabakaların kıvrılarak sıradağları oluşturması
  2. Anadolu yarımadasının epirojenik hareketlerle bir bütün olarak yükselmesiAnswer
  3. C
    Levha sınırlarında meydana gelen volkanik faaliyetlerin lav biriktirmesi
  4. D
    Buzul çağlarında deniz seviyesinin çekilmesiyle akarsuların yataklarını derinleştirmesi
  5. E
    Egeid karasının çökerek Ege Denizi'nin oluşması ve deniz ilerlemesinin yaşanması

Answer

Anadolu yarımadasının epirojenik hareketlerle bir bütün olarak yükselmesi
Doğru cevap olan ifade, Anadolu'nun Tersiyer sonunda kazandığı düzlük yapısını koruyarak Kuvaterner başında dikey bir hareketle yükseldiğini belirtir. Bu süreç sonucunda deniz seviyesindeki ovalar platolara dönüşmüş ve Türkiye yüksek bir ülke karakteri kazanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Türkiye'nin jeolojik geçmişindeki aşınım sürecini analiz etme
Tersiyer sonunda Türkiye arazisi deniz seviyesinde düz bir 'peneplen' haline gelmiştir.
Dış kuvvetlerin uzun süreli aşındırması arazideki engebeyi ortadan kaldırmıştır.
2
Günümüzdeki ortalama yükseltiyi değerlendirme
Ülkenin ortalama yükseltisi 11321132 metredir ve düzlükler (platolar) yükseklerde yer almaktadır.
Deniz seviyesindeki bir düzlüğün bu yüksekliğe çıkması için dikey bir hareket gereklidir.
3
Jeolojik süreci tanımlama
Bu dikey ve geniş çaplı yükselme hareketi 'epirojenez' (kıta oluşumu) olarak adlandırılır.
Orojenez sadece dağ kuşaklarını oluştururken, epirojenez kütleyi toptan yükseltir.

Key Concept

Epirojenez ve Peneplen İlişkisi

Hints

1
Türkiye'nin ortalama yükseltisinin bu kadar fazla olması, arazinin yakın dönemde toptan hareket ettiğini gösterir.
2
Dağ oluşumu (orojenez) ile kıta/kütle yükselmesi (epirojenez) arasındaki farkı hatırlayın.

Practice More

Türkiye'deki platoların dağılışı ve oluşum nedenleri konusunu inceleyerek bu bilginizi pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question