Question

Difficulty: MediumI. Göktürk Devleti

I. Göktürk Devleti'nde ikili teşkilat gereği devletin batı kanadını "Yabgu" unvanıyla yöneten İstemi Yabgu, İpek Yolu'nun kontrolünü ele geçirmek amacıyla önce Sâsânîlerle ittifak kurarak Ak Hun (Eftalit) Devleti'ne son vermiş; ancak daha sonra Sâsânîlerin Türk tüccarların geçişini engellemesi üzerine Bizans ile diplomatik temas kurarak Sâsânîlere karşı cephe almıştır.

Bu bilgilere dayanarak I. Göktürk Devleti'nin dış politikasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. Ekonomik menfaatler doğrultusunda konjonktürel (değişken) bir diplomasi izlendiğiAnswer
  2. B
    Bizans İmparatorluğu ile yerleşik hayata geçme ve din değiştirme konusunda fikir birliğine varıldığı
  3. C
    II. Göktürk Devleti'ndeki gibi Çin esaretine son vermek için bağımsızlık mücadelesi yürütüldüğü
  4. D
    İkili teşkilat sisteminin dış politikada yetki karmaşasına yol açarak devletin askeri gücünü zayıflattığı
  5. E
    Türk veraset sistemindeki Kut anlayışı gereği ittifakların sadece dini otoritelerle sınırlı tutulduğu

Answer

I. Göktürk Devleti'nin dış politikası, İpek Yolu ticaretini kontrol altında tutmak amacıyla ekonomik menfaatler doğrultusunda şekillenmiş ve konjonktürel (şartlara göre değişen) ittifaklar yapılmıştır.
Dış politikada önce bir devletle (Sâsânî) anlaşıp rakibi (Ak Hun) ortadan kaldırmak, ardından aynı devlete karşı başka bir güçle (Bizans) ittifak kurmak, politikanın ideolojik değil, ekonomik menfaatler ve değişen şartlar (konjonktür) çerçevesinde yürütüldüğünü gösterir.

Step-by-Step Solution

1
İstemi Yabgu'nun stratejik hamlelerini değerlendirmek
İpek Yolu üzerindeki Ak Hun engelini kaldırmak için Sâsânîlerle iş birliği yapılması
Ticari hakimiyet için en yakın güçlü devletle geçici ittifak kurulmuştur.
2
İttifakın neden değiştiğini analiz etmek
Sâsânîlerin güçlenip ticareti engellemesi üzerine Bizans'a elçi gönderilmesi
Eski müttefikin çıkar çatışması nedeniyle rakip haline gelmesi, yeni bir ittifakı (Bizans) zorunlu kılmıştır.
3
Dış politikanın temel karakterini belirlemek
Ekonomik çıkarların diplomasiyi yönettiği sonucuna ulaşılması
Dönemin şartlarına göre değişen bu siyaset 'konjonktürel diplomasi' olarak adlandırılır.

Key Concept

Konjonktürel İttifak ve İpek Yolu Hakimiyeti

Hints

1
İstemi Yabgu'nun temel motivasyonu olan İpek Yolu'nun bir ticaret rotası olduğunu unutmayın.
2
Devletlerin çıkarları değiştiğinde dostlarının ve düşmanlarının da değişebileceği bir dış politika anlayışını düşünün.
3
Sâsânîlerle önce dost sonra düşman olunması, politikanın 'şartlara göre' (konjonktürel) değiştiğinin kanıtıdır.

Practice More

İstemi Yabgu'nun Bizans'a gönderdiği elçi Maniakh'ın Türk diplomasi tarihindeki yerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question