Osmanlı Devleti’nde mutlak monarşinin yetkilerini sınırlayan belgelerden Sened-i İttifak (1808) ile Tanzimat Fermanı (1839) karşılaştırıldığında; Sened-i İttifak'ın hukuki niteliğini Tanzimat Fermanı'ndan ayıran temel fark aşağıdakilerden hangisidir?
- İktidarın sınırlandırılmasında "iki taraflı bir sözleşme" (misak) özelliğini taşımasıAnswer
- BPadişahın kendi yetkilerini "tek taraflı iradesiyle" (oto-limitasyon) sınırlamış olması
- CBelgenin metninde "hukukun üstünlüğü" prensibinin ilk kez açıkça kabul edilmesi
- DMüslüman ve gayrimüslim tüm tebaaya can, mal ve ırz güvenliği garantisi getirmesi
- EDış baskılar ve Avrupalı devletlerin iç işlerine karışmasını önleme düşüncesiyle hazırlanması
Answer
Sened-i İttifak'ı Tanzimat Fermanı'ndan ayıran temel fark, belgenin Padişah ile Ayanlar arasında imzalanan karşılıklı bir sözleşme (misak) niteliğinde olmasıdır.
Sened-i İttifak, Padişah II. Mahmut ile taşradaki güçlü feodal yapılar olan Ayanlar arasında imzalanmıştır. Bu yönüyle Türk tarihinin 'ilk ve tek' gerçek anayasal sözleşmesi (pakt/misak) kabul edilir. Tanzimat Fermanı ise Padişah Abdülmecit'in halkına tek taraflı bir irade beyanıyla tanıdığı hakları içerir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Anayasallaşma belgelerinin hukuki niteliği (Sözleşme vs. Ferman)
Hints
1
Belgelerin kimler arasında veya kimin iradesiyle ortaya çıktığını düşünün.
2
Bir pakt (misak) ile bir ferman (tek taraflı bildiri) arasındaki farkı hatırlayın.
3
Sened-i İttifak'ın İngiliz Magna Carta'sı gibi bir 'sözleşme' olduğunu, Tanzimat'ın ise Padişahın 'tek taraflı sözü' olduğunu hatırlayın.
Practice More
Islahat Fermanı ile Tanzimat Fermanı arasındaki temel farkları (özellikle gayrimüslim hakları ve dış baskı açısından) inceleyebilirsiniz.
Alternative Method
Eğer seçeneklerde 'Ayan' vurgusu varsa bu genellikle Sened-i İttifak'a, 'Hukukun Üstünlüğü' veya 'Tek Taraflı İrade' vurgusu varsa Tanzimat Fermanı'na işaret eder.
Estimated Time:50s