Türkiye'de sıcaklık değerlerinin dağılışı üzerinde mutlak (matematik) ve özel konum faktörleri birlikte etkili olmaktadır. Bazı durumlarda özel konum şartları, enlem etkisine ters düşen sonuçlar doğurabilmektedir.
Aşağıdaki tabloda iki ilin yaklaşık enlem dereceleri ve Ocak ayı sıcaklık ortalamaları verilmiştir:
| Şehir | Enlem | Ocak Ayı Sıcaklık Ortalaması |
|---|---|---|
| Samsun | K | C |
| Kayseri | K | C |
Tablodaki verilere göre, Samsun'un enlem olarak daha kuzeyde olmasına rağmen kış mevsiminde Kayseri'den daha sıcak olması, temel olarak aşağıdaki faktörlerden hangisiyle açıklanabilir?
- Samsun'un deniz kıyısında yer alması ve nemliliğin fazla olmasıAnswer
- BGüneş ışınlarının düşme açısının Samsun'da daha büyük olması
- CBoylam derecelerinin sıcaklık üzerinde belirleyici bir etkisi olması
- DBakı etkisinin Samsun'da kış aylarında daha belirgin olması
Answer
Samsun'un kış mevsiminde daha güneydeki Kayseri'den daha sıcak olması, denizellik ve nemlilik faktörleri (özel konum) ile açıklanır.
Samsun'un deniz kıyısında bulunması ve denizel etkinin (nemlilik) kış aylarında havayı ılımanlaştırması, ayrıca yükseltisinin Kayseri'ye göre çok daha az olması, enlem etkisinin aksine Samsun'un daha sıcak olmasını sağlamıştır. Bu durum Türkiye'de özel konumun matematik konuma baskın geldiği durumlara örnektir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Denizellik - Karasallık ve Enlem Çelişkisi
Hints
1
Şehirlerin coğrafi konumlarına dikkat edin: Biri kıyıda, diğeri iç kesimde ve yüksektedir.
2
Normalde daha kuzeydeki bir yerin (Samsun) daha soğuk olması gerekirken neden daha sıcak olabileceğini düşünün. Nemliliğin sıcaklık üzerindeki etkisini hatırlayın.
3
Denizler geç ısınır geç soğur; karalar ise çabuk ısınır çabuk soğur. Kışın deniz kıyıları karasal iç kesimlere göre her zaman daha ılımandır.
Practice More
İzmir ve Van arasındaki sıcaklık farkını hem yükselti hem de denizellik açısından analiz eden benzer sorulara göz atabilirsiniz.
Alternative Method
Sıcaklık dağılışında enlem etkisine uymayan bir durum (anomali) gördüğünüzde, mutlaka özel konum faktörlerini (denizellik, karasallık, yükselti) aramalıyız.
Estimated Time:1m 0s