İklim elemanlarının Türkiye genelindeki dağılışında mutlak konumun etkisiyle şekillenen ge… — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür

İklim elemanlarının Türkiye genelindeki dağılışında mutlak konumun etkisiyle şekillenen genel düzen, yerel düzeyde yer şekilleri ve denizellik gibi göreceli konum faktörleriyle sık sık kesintiye uğrar. Bu durum, bazı merkezler arasında enlem-sıcaklık ilişkisine ters düşen anomalilerin yaşanmasına neden olur.

Aşağıdaki tabloda üç farklı merkezin enlem dereceleri ile Ocak ayı sıcaklık ortalamaları verilmiştir:

Merkez	Enlem	Gerçek Sıcaklık ( $^{\circ}C$ )	İndirgenmiş Sıcaklık ( $^{\circ}C$ )
I	$37^{\circ}$ Kuzey	$10$	$11$
II	$41^{\circ}$ Kuzey	$7$	$8$
III	$37^{\circ}$ Kuzey	$-4$	$6$

Tablodaki veriler dikkate alındığında, bu merkezlerin iklim özellikleri ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

A
I ve II numaralı merkezler arasındaki sıcaklık farkı, enlem-sıcaklık ilişkisiyle uyumludur.
B
III numaralı merkezin yükseltisi, I ve II numaralı merkezlere göre daha fazladır.
I ve III numaralı merkezlerin indirgenmiş sıcaklıklarının farklı olması, boylam farkına bağlı olarak güneş ışınlarının düşme açısının değişmesiyle açıklanır.Answer
D
II numaralı merkezin III numaralı merkezden daha kuzeyde olmasına rağmen daha sıcak olması, göreceli konum faktörlerinin enlem etkisini baskıladığını gösterir.
E
III numaralı merkezde kış sıcaklıklarının çok düşük olmasında yükseltinin yanı sıra şiddetli karasallık da belirleyicidir.

Answer

I ve III numaralı merkezlerin indirgenmiş sıcaklıklarının farklı olmasının nedeni boylam veya güneş ışınlarının düşme açısı değil, denizellik-karasallık farkıdır.

I ve III numaralı merkezler aynı enlemde (

37^{\circ}

Kuzey) yer almaktadır. Bu iki merkez arasındaki indirgenmiş sıcaklık farkı (

11^{\circ}C

6^{\circ}C

), yükselti etkisi ortadan kaldırıldığında bile III numaralı merkezin daha soğuk olduğunu gösterir. Bunun temel nedeni bu merkezin deniz etkisinden uzak, karasal bir konumda olmasıdır. Boylam farkı, güneş ışınlarının düşme açısını veya sıcaklığı doğrudan etkileyen bir faktör değildir.

Step-by-Step Solution

Merkezlerin yükseltilerini hesapla.

I ve II merkezleri

200

metre (

1^{\circ}C

fark), III merkezi

2000

metre (

10^{\circ}C

fark) yükseltiye sahiptir.

Gerçek ve indirgenmiş sıcaklık arasındaki her

1^{\circ}C

fark

200

metrelik yükseltiye karşılık gelir.

Aynı enlemdeki merkezleri (I ve III) karşılaştır.

Aynı enlemde olmalarına rağmen III'ün indirgenmiş sıcaklığı

5^{\circ}C

daha düşüktür.

İndirgenmiş sıcaklıkta yükselti etkisi elendiği için bu fark doğrudan denizellik-karasallık (göreceli konum) ile ilgilidir.

Boylamın sıcaklık üzerindeki etkisini değerlendir.

Boylam sadece yerel saat ve zaman dilimlerini etkiler; iklim veya güneş ışını açısı üzerinde doğrudan bir etkisi yoktur.

Güneş ışınlarının düşme açısını enlem, bakı, eğim ve dünyanın şekli belirler.

Key Concept

İndirgenmiş Sıcaklık ve Enlem Anomalisi

Estimated Time:2m 0s

Question

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Topics

More questions from this topic