Question

Difficulty: MediumTürk-İslam Devletlerinde Hukuk ve Ordu

Türk-İslam devletlerinde adalet ve hukuk teşkilatı, devletin hem dini hem de geleneksel yapısını yansıtacak şekilde kurumsallaşmıştır. Bu doğrultuda farklı yargı alanları için özel görevliler yetkilendirilmiştir.

I.I. Şer'î yargı sisteminin en üst basamağında yer alan ve tüm kadıların atama ve denetim işlemlerinden sorumlu olan makam
II.II. Kamu düzenini ve devlet güvenliğini ilgilendiren örfî davalara bakan, aynı zamanda yüksek görevlileri denetleme yetkisi bulunan makam
III.III. Ordu içerisinde askeri sınıfa mensup kişiler arasındaki hukuki ihtilafları çözmekle görevli olan makam

Bu görev tanımları ile bu görevleri yürüten yetkililer aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

  1. A
    I:I: Kadıleşker, II:II: Emir-i Dad, III:III: Kadıü'l-kudat
  2. I:I: Kadıü'l-kudat, II:II: Emir-i Dad, III:III: KadıleşkerAnswer
  3. C
    I:I: Emir-i Dad, II:II: Kadıü'l-kudat, III:III: Kadıleşker
  4. D
    I:I: Kadıü'l-kudat, II:II: Kadıleşker, III:III: Emir-i Dad
  5. E
    I:I: Muhtesip, II:II: Emir-i Dad, III:III: Kadıleşker

Answer

Şer'î hukukun başı Kadıü'l-kudat, örfî hukukun temsilcisi Emir-i Dad ve askeri yargıç Kadıleşker'dir.
Doğru eşleştirme; şer'î hukuk sisteminin başı olan Kadıü'l-kudat, örfî hukukun başında bulunan Emir-i Dad ve askeri davalara bakan Kadıleşker şeklinde olmalıdır. Bu üçlü yapı, Türk-İslam devletlerinde yargı bağımsızlığını ve uzmanlaşmayı sağlamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Öncüllerdeki görev tanımlarını analiz et.
II numaralı tanım şer'î hukuk hiyerarşisinin zirvesini, IIII numaralı tanım örfî hukuk yönetimini, IIIIII numaralı tanım ise ordu hukukunu işaret etmektedir.
Hukuk sisteminin uzmanlaşmış dallarını belirlemek için anahtar kelimeler (şer'î, örfî, askeri) kullanılır.
2
Tanımları doğru terimlerle eşleştir.
II → Kadıü'l-kudat (Kadıların başı), IIII → Emir-i Dad (Adalet emiri), IIIIII → Kadıleşker (Ordu kadısı).
Büyük Selçuklu ve diğer Türk-İslam devletlerindeki resmi unvanlar bu görevlerle doğrudan ilişkilidir.
3
Sıralamayı kontrol ederek doğru seçeneği belirle.
Kadıü'l-kudat - Emir-i Dad - Kadıleşker sıralaması doğrulanmıştır.
Seçenekler arasında bu hiyerarşik ve işlevsel dağılımı yansıtan tek bir kombinasyon bulunmaktadır.

Key Concept

Türk-İslam Devletlerinde Hukuk Branşları ve Görevli Dağılımı

Hints

1
Şer'î kelimesinin İslam hukukuyla, örfî kelimesinin ise töre ve gelenekle ilgili olduğunu hatırlayın.
2
'Leşker' kelimesi Farsçada ordu anlamına gelir; bu ipucu sizi askeri davalara bakan görevliye götürecektir.
3
Kadıü'l-kudat 'Kadıların Kadısı' demektir ve Bağdat'ta otururdu; Emir-i Dad ise adalet emiri olarak hükümdar adına örfî davaları yönetirdi.

Practice More

Bu görevlilerin Osmanlı Devleti'ndeki karşılıklarını (örn: Kazasker) incelemek, dönemler arası farkları anlamanıza yardımcı olur.

Alternative Method

Eleme yöntemi: 'Leşker' kelimesinin ordu ile ilgisini kurarak IIIIII numaralı öncülü Kadıleşker ile eşleştirip diğer seçenekleri hızla eleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Rate this question