Türkiye’de dış kuvvetler ve yer yapısı etkileşimi sonucunda meydana gelen heyelan ve erozyon olayları; oluşum dinamikleri, etkili oldukları sahalar ve alınabilecek önlemler bakımından belirgin farklar göstermektedir. Özellikle litolojik özellikler ve mevsimsel koşullar bu olayların şiddetini doğrudan etkilemektedir.
Buna göre, Türkiye’de görülen heyelan ve erozyon süreçleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Heyelan olaylarında killi tabakaların suyu emerek kayganlaşması ve tabaka uzanışının eğimle aynı yönde olması, Doğu Karadeniz’de ilkbahardaki kar erimeleriyle kütle hareketlerini tetikleyen temel unsurdur.Answer
- Bİç Anadolu Bölgesi’nde görülen şiddetli erozyonun ana nedeni, toprağın derin tabakalar halinde kütleler halinde kayması olup bu durum bölgedeki bitki örtüsü eksikliğiyle doğrudan ilişkilidir.
- CYamaçlarda yapılacak teraslama ve ağaçlandırma çalışmaları, derin tabakalı büyük ölçekli heyelanların önlenmesinde drenaj kanalları ve istinat duvarlarından daha kesin bir çözüm sunmaktadır.
- DBakı faktörü nedeniyle güney yamaçların kuzey yamaçlara göre daha fazla yağış alması, Türkiye’de toprak erozyonunun her zaman güney yamaçlarda daha fazla görülmesine neden olur.
- EEge ve Akdeniz kıyılarında akarsuların taşıdığı alüvyon miktarının artması, bu bölgelerde heyelan oluşumunu engelleyerek delta ovalarının genişlemesini sağlayan en önemli dış kuvvettir.
Answer
Heyelan olaylarında killi tabakaların suyu emerek kayganlaşması ve tabaka uzanışının eğim doğrultusunda olması, özellikle Karadeniz gibi eğimli ve yağışlı sahalarda kar erimelerinin tetiklediği temel mekanizmadır.
Heyelan, eğimli bir yamaçta suya doyan tabakaların yer çekimi etkisiyle kütle halinde kaymasıdır. Karadeniz Bölgesi'nde özellikle Doğu Karadeniz'de eğim fazladır, yağış süreklidir ve litolojik yapı kildir. Kil, suyu emince plastik özellik kazanır ve kayganlaşır. Eğer tabakalar yamaca paralel (eğim yönünde) uzanıyorsa, ilkbaharda yağan yağmurlar ve özellikle eriyen karlar toprağı doygunluğa ulaştırarak bu kütlenin hareket etmesine (heyelan) neden olur.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Heyelan ve Erozyon Arasındaki Mekanik ve Faktörel Farklar
Practice More
Karadeniz'de en çok yağışın sonbaharda, en çok heyelanın ise ilkbaharda görülme nedenini 'kar erimeleri' ve 'toprağın suya doygunluğu' kavramları üzerinden tekrar ediniz.
Estimated Time:1m 30s