Türk-İslam devletlerinde adalet mekanizması Şer’i ve Örfi hukuk olarak iki koldan yürütülmüştür. Bu sistemin ordu ve devlet idaresiyle olan entegrasyonu, yetki sınırlarının keskin çizgilerle ayrılmasını zorunlu kılmıştır.
Buna göre, Büyük Selçuklu Devleti'nde hukuk ve ordu teşkilatının işleyişi ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi, devletin 'örfi yargı' ve 'askeri hiyerarşi' üzerindeki denetim gücünü en kapsamlı şekilde yansıtmaktadır?
- Örfi yargının başında bulunan Emir-i Dad, gerektiğinde en yüksek rütbeli askeri komutanları (emirleri) ve veziri dahi yargılama yetkisine sahip bir otoritedir.Answer
- BAskeri sınıfa mensup kişilerin kendi aralarındaki ailevi hukuk ve miras uyuşmazlıkları, merkezi otoriteyi korumak adına yalnızca Divan-ı Mezalim'de görüşülürdü.
- CGulam-ı Saray askerlerinin yargılanma süreçleri, ordu disiplinini sağlamak amacıyla sadece 'Yargucu' adı verilen ve doğrudan sultana bağlı olan heyetlerce yürütülürdü.
- Dİkta sahiplerinin halktan haksız vergi toplamasıyla ilgili davalar, yalnızca yerel sivil kadıların onayıyla kurulan 'Sıklet' mahkemelerinde kesin hükme bağlanırdı.
- EKadı-i Leşker, ordu içerisindeki şer’i davalara bakmakla görevli olup bu makama yapılacak atamalar doğrudan Emir-i Dad tarafından gerçekleştirilirdi.
Answer
Örfi yargının başı olan Emir-i Dad'ın, en üst düzey askeri komutanları ve veziri yargılayabilme yetkisi, örfi hukukun devlet idaresi üzerindeki mutlak denetim gücünü temsil eder.
Türk-İslam devletlerinde (özellikle Büyük Selçuklu'da) Emir-i Dad, adalet teşkilatının örfi kanadının başıdır. Bu makamın en dikkat çekici özelliği, devletin yürütme gücünü temsil eden vezirleri ve ordunun en yüksek rütbeli emirlerini yargılayabilme yetkisine sahip olmasıdır. Bu durum, hukukun üstünlüğünün ve devlet ricali üzerindeki denetim mekanizmasının gücünü gösterir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Örfi Hukuk ve Emir-i Dad Yetki Sahası
Hints
1
Örfi yargı, devlet düzeni ve askeri hiyerarşiyi denetleyen ana mekanizmadır.
Practice More
Emir-i Dad'ın yetkilerini Osmanlı Devleti'ndeki 'Subaşı' veya 'Nişancı' gibi makamların hukuki yetkileriyle kıyaslayarak çalışma yapabilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s