Question

Difficulty: Very hardHukukun Uygulanması ve Boşluk Türleri

Türk hukuk sisteminde hâkimin uyuşmazlıkları karara bağlaması ve hukuk kurallarının uygulanması sürecinde karşılaşılan boşluk türleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. Hâkimin 'kural içi boşluk' bulunan bir uyuşmazlıkta kullandığı yetki 'hukuk yaratma' olarak adlandırılır ve bu yolla oluşturulan kural, Anayasa'nın bağlayıcılığına benzer şekilde diğer tüm mahkemeleri bağlar.Answer
  2. B
    Örtülü boşluk (teleolojik boşluk), uyuşmazlığa uygulanabilecek yazılı bir norm bulunmasına rağmen, bu normun lafzının (sözünün) kanun koyucunun amacıyla bağdaşmayacak ölçüde geniş olması durumunda ortaya çıkar.
  3. C
    Bir uyuşmazlıkta hem yazılı hem de yazısız (örf ve adet hukuku) kaynaklarda çözüm bulunamaması durumu 'hukuk boşluğu' olarak tanımlanır ve hâkim bu durumda kanun koyucu gibi hareket ederek hukuk yaratır.
  4. D
    Hâkimin hukuk yaratırken uyması gereken en temel sınırlardan biri, Medeni Kanun'un başlangıç hükümlerinde yer alan dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması yasağıdır.
  5. E
    Kanun koyucunun bilerek ve isteyerek düzenlemediği, çözümü somut olayın özelliklerine göre hâkime bıraktığı durumlarda 'kural içi boşluk' söz konusu olur.

Answer

Hâkimin kural içi boşluk hallerinde hukuk yarattığını ve bu kuralın Anayasa gibi bağlayıcı olduğunu savunan ifade yanlıştır.
Doğru yanıt olan seçenek hatalıdır çünkü kural içi boşluk durumunda hâkim 'hukuk yaratma' yetkisini değil, kanunun kendisine tanıdığı 'takdir yetkisini' kullanır. Ayrıca, hâkimin verdiği kararlar genel ve soyut bir hukuk kuralı (norm) niteliğinde olmayıp, kural olarak diğer mahkemeler için bağlayıcılık taşımaz. Bu kararların Anayasa ile kıyaslanması hukuk hiyerarşisi bakımından tamamen yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Boşluk türlerinin temel ayrımını yapınız.
Kanun boşluğu sadece yazılı kuralların yokluğudur; hukuk boşluğu ise hem yazılı hem yazısız kuralların yokluğudur.
Hâkimin hangi yetkiyi (takdir vs. hukuk yaratma) kullanacağını belirlemek için boşluğun niteliği bilinmelidir.
2
Hâkimin yetkilerini karşılaştırınız.
Kural içi boşlukta 'takdir yetkisi' (TMK md. 4), hukuk boşluğunda 'hukuk yaratma' (TMK md. 1) kullanılır.
Kural içi boşlukta zaten bir kanun hükmü vardır, sadece içi esnektir.
3
Kararların bağlayıcılığını değerlendiriniz.
Hâkimin yarattığı hukuk sadece o davanın taraflarını bağlar (İçtihadı Birleştirme Kararları hariç).
Kuvvetler ayrılığı ilkesi gereği, mahkeme kararları genel ve soyut birer kanun değildir.

Key Concept

Hukuk Boşluğu ve Hâkimin Hukuk Yaratma Yetkisi

Hints

1
Hâkimin yetkileri arasındaki farka odaklanın: Kanun içinde kalmak mı, yoksa yeni bir kural getirmek mi?
2
Kural içi boşlukta kanun koyucu hâkime bir 'alan' bırakmıştır, bu alanda kullanılan yetkiye ne ad verilir?
3
Hâkimin yarattığı kuralın, Anayasa gibi tüm ülkeyi ve mahkemeleri bağlayıp bağlamayacağını düşünün.

Practice More

İçtihadı Birleştirme Kararlarının bağlayıcılığı ve hukuk kaynakları arasındaki yerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question