Bir araştırmacı, Türkiye'nin farklı enlemlerinde yer alan iki farklı dağ silsilesinde yaptığı gözlemler sonucunda; Toros Dağları'nda ormanların yaklaşık metreye kadar çıkabildiğini, ancak Kuzey Anadolu Dağları'nda bu sınırın yaklaşık metre civarında kaldığını tespit etmiştir.
Araştırmacının tespit ettiği bu farkın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- Güneş ışınlarının düşme açısının enleme bağlı olarak küçülmesiAnswer
- BKarasallık ve nemlilik oranlarının bölgeler arasında farklılık göstermesi
- CDağların uzanış doğrultusunun hakim rüzgar yönüne göre konumu
- DDeniz seviyesinden olan yükselti farkının sıcaklık üzerindeki etkisi
- EBoylam farkına bağlı olarak güneşin doğuş ve batış saatlerinin değişmesi
Answer
Toros Dağları ile Kuzey Anadolu Dağları arasındaki orman üst sınırı farkının temel nedeni güneş ışınlarının düşme açısının enleme bağlı olarak küçülmesidir.
Orman üst sınırı, bir bitkinin düşük sıcaklıklar nedeniyle daha fazla yükselemediği sınırı ifade eder. Türkiye'de güneyden kuzeye doğru gidildikçe güneş ışınlarının geliş açısı daraldığı için sıcaklık ortalamaları genel olarak azalır. Bu nedenle, güneydeki Toroslar'da sıcaklık şartları ormanların metreye kadar çıkmasına izin verirken, daha kuzeydeki dağlarda bu sınır yaklaşık metreye iner. Bu durum doğrudan enlem (matematik konum) etkisidir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Enlem Etkisi (Sıcaklık - Orman Üst Sınırı İlişkisi)
Hints
1
Ormanların 'üst sınırı' sıcaklık yetersizliği nedeniyle belirlenir.
2
Türkiye'de güneyden kuzeye gidildikçe değişen temel matematiksel değişkeni düşünün.
3
Güneş ışınlarının geliş açısı azaldıkça sıcaklık düşer, bu da yaşam sınırlarını deniz seviyesine yaklaştırır.
Practice More
Benzer şekilde, Türkiye'de kalıcı kar alt sınırının güneyden kuzeye nasıl değiştiğini inceleyiniz.
Alternative Method
Kalıcı kar sınırı ile benzerlik kurabilirsiniz. Ekvator'da kalıcı karlar çok yükseklerdeyken kutuplarda deniz seviyesindedir. Orman üst sınırı da aynı mantıkla sıcak olan yerde (güneyde) daha yüksektedir.
Estimated Time:50s