Examkin

Question

Difficulty: MediumRüzgar Şekilleri

Türkiye'de rüzgârların yer şekillerini biçimlendirme gücü, bölgenin iklim ve bitki örtüsü özelliklerine göre değişkenlik gösterir. Özellikle İç Anadolu'da Konya-Karapınar çevresi ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi, rüzgârın doğrudan şekillendirici etkisinin en belirgin olduğu yerlerdir.

Buna göre, Türkiye'de rüzgâr şekilleri ve bu şekillerin oluşum şartları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Rüzgâr aşındırması sonucunda oluşan tafoni ve yardang gibi şekiller, bitki örtüsünün cılız olduğu alanlarda yaygındır.
  2. B
    Kıyı bölgelerimizde rüzgârlar, kumsallarda kumul (kum tepesi) oluşumuna neden olarak biriktirme faaliyeti gerçekleştirir.
  3. İç kesimlerde rüzgârın yer şekillendirici etkisinin fazla olması, bu alanların matematik konumları nedeniyle Ekvator'dan uzak olmalarıyla ilgilidir.Answer
  4. D
    Şahit kaya ve mantarkaya gibi şekillerin oluşumunda, tabakaların farklı aşınma özelliklerine sahip olması (direnç farkı) etkili bir faktördür.
  5. E
    Fiziksel (mekanik) çözülmenin şiddetli olduğu kurak arazilerde, rüzgârın taşıyabileceği ufalanmış ve gevşek malzeme miktarı daha fazladır.

Answer

İç kesimlerde rüzgârın yer şekillendirici etkisinin fazla olmasının nedeni matematik konum (enlem) değil, karasallık ve nemsizlik gibi özel konum özellikleridir.
Türkiye'de rüzgârların yer şekillendirici etkisinin özellikle iç bölgelerde yoğunlaşmasının temel nedeni, bu alanların deniz etkisinden uzak olması (karasallık) ve nemsizlik nedeniyle bitki örtüsünün cılız kalmasıdır. Bu durum 'özel konum' ile açıklanır; matematik konum (enlem) rüzgâr erozyonu üzerinde doğrudan bir belirleyici değildir.

Step-by-Step Solution

1
Türkiye'de rüzgârın en etkili olduğu bölgeleri (İç ve Güneydoğu Anadolu) ve buraların ortak özelliklerini hatırlayın.
Bu bölgelerin temel ortak özelliği kuraklık, nemsizlik ve cılız bitki örtüsüdür.
Rüzgârın şekillendirici etkisi doğrudan iklim şartlarına bağlıdır.
2
Matematik konum (enlem) ve özel konum (karasallık) kavramlarını bu bölgeler özelinde karşılaştırın.
Bir bölgenin kurak olması enlem derecesinden ziyade, denizden uzaklık ve etrafının dağlarla çevrili olmasıyla (özel konum) açıklanır.
Matematik konum farkı (Ekvator'dan uzaklık), aynı enlemdeki kıyı bölgeleriyle iç kesimler arasındaki rüzgâr etkisi farkını açıklayamaz.
3
Seçenekleri bu bilgiler ışığında değerlendirerek yanlış ifadeyi tespit edin.
Matematik konumun (enlem) rüzgâr şekilleri üzerinde doğrudan bir belirleyici olmadığını, asıl faktörün özel konum şartları olduğunu saptayın.
Bilgi doğruluğunu teyit etmek ve kavramsal hatayı bulmak için.

Key Concept

Türkiye'de Rüzgâr Şekillerinin Dağılışında Özel Konum (Karasallık) Etkisi

Hints

1
Bir bölgenin denizden uzak olması veya nemsiz olması 'özel konum' mu yoksa 'matematik konum' mu ile ilgilidir?
2
Türkiye'de rüzgârın en etkili olduğu yerler olan Konya ve Iğdır çevresinin ortak özelliğinin karasallık olduğunu düşünün.
3
Enlem (matematik konum) sadece Güneş ışınlarının geliş açısını ve buna bağlı sıcaklık kuşaklarını etkiler; yerel nemsizlik durumunu açıklamaz.

Practice More

Rüzgârların biriktirme şekilleri olan 'lös', 'barkan' ve 'kumul' arasındaki farkları tekrar etmek konuyu pekiştirecektir.

Alternative Method

Rüzgâr şekillerinin görüldüğü alanları bir Türkiye haritası üzerinde hayal edin. Bu alanların tamamının denizden uzak veya dağlarla çevrili olduğunu (karasallık) göreceksiniz. Eğer bu durum enlemle ilgili olsaydı, aynı enlemdeki kıyı şehirlerimizde de benzer şiddetli rüzgâr şekilleri görmemiz gerekirdi.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question

Topics

Rüzgar Şekilleri

More questions from this topic