Question

Difficulty: MediumGazneliler

Gazneli Mahmut döneminde yaşanan bazı gelişmeler şunlardır:

I. Abbasi halifesini Şii Büveyhoğulları baskısından kurtararak "Sultan" unvanını alması
II. Hindistan üzerine düzenlediği seferlerle İslamiyet’in bu coğrafyada yayılmasını sağlaması
III. Bilim insanı El-Biruni’yi himaye ederek onun için "sarayımın en değerli hazinesi" ifadesini kullanması

Bu gelişmelerin Gazneliler Devleti’nin aşağıdaki özelliklerinden hangisiyle doğrudan bir ilişkisi yoktur?

  1. A
    İslam dünyasındaki siyasi otorite ve saygınlığın artması
  2. B
    Gazne sarayının önemli bir bilim ve kültür merkezi haline gelmesi
  3. C
    Cihanşümul (evrensel) bir İslam devleti karakteri kazanılması
  4. Türkçenin resmi, bilim ve edebiyat dili olarak ilan edilmesiAnswer
  5. E
    Devletin hakimiyet alanının farklı dini ve coğrafi sınırlara genişlemesi

Answer

Gazneliler döneminde Türkçenin resmi, bilim ve edebiyat dili olarak ilan edildiği yargısı yanlıştır; bu özellik Karahanlılara aittir.
Gazneliler Devleti, kurulduğu coğrafya ve yönettiği halkların çeşitliliği (kozmopolit yapı) nedeniyle Karahanlılar gibi Türkçeyi her alanda resmi dil olarak kullanmamıştır. Gazne sarayında ve orduda Türkçe konuşulsa da, bilim dili olarak Arapça, edebiyat ve resmi yazışma dili olarak Farsça tercih edilmiştir. Türkçeyi resmi dil ve bilim dili ilan eden temel Türk-İslam devleti Karahanlılardır.

Step-by-Step Solution

1
Öncülleri analiz etme
I. madde siyasi güç ve halifelikle, II. madde dini yayılma ve fetihle, III. madde ise bilimsel faaliyetlerle ilgilidir.
Soruda verilen bilgilerin devletin hangi yönlerini temsil ettiğini belirlemek gerekir.
2
Seçenekleri öncüllerle eşleştirme
A (I ile), B (III ile), C (II ile), E (II ile) doğrudan ilişkilidir.
Doğrudan ilişkisi olmayanı bulmak için eleme yöntemi kullanılır.
3
Kültürel/Dilsel özellikleri değerlendirme
Gaznelilerin çok uluslu yapısı nedeniyle Türkçeyi tek resmi dil yapmadığı, Karahanlıların ise bu konuda daha milliyetçi olduğu bilgisi hatırlanır.
Türk-İslam devletleri arasındaki karakteristik farkları ayırt etmek için gereklidir.

Key Concept

Gaznelilerde Kültürel Yapı ve Dil Politikası

Hints

1
Gazneliler ve Karahanlılar arasındaki en büyük farklardan biri kültürel ve dilsel politikalardır.
2
Gaznelilerin kozmopolit yapısı (Afgan, Hint, Türk karması) dillerine nasıl yansımış olabilir?
3
Türkçeyi resmi dil ilan etme özelliği bu devletten ziyade Orta Asya'da kurulan Karahanlılara aittir.

Practice More

Karahanlılar ve Gaznelilerin dil politikalarını karşılaştıran bir tablo hazırlamak, bu iki devletin farklarını anlamanıza yardımcı olur.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question