Question

Difficulty: MediumDevletçilik

Atatürk’ün devletçilik anlayışı; Türkiye’nin özgün şartlarından doğan, özel teşebbüsü temel almakla birlikte onun yetersiz kaldığı alanlarda devletin bizzat yatırım yapmasını öngören bir modeldir. Buna göre, 1933 yılında hazırlanan I. Beş Yıllık Sanayi Planı kapsamındaki yatırımların doğrudan devlet eliyle gerçekleştirilmesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Özel sektörün elinde büyük sanayi yatırımlarını gerçekleştirecek yeterli sermaye ve teknik donanımın bulunmamasıAnswer
  2. B
    Devletin ekonomideki tüm üretim araçlarını kamulaştırarak özel mülkiyete tamamen son vermek istemesi
  3. C
    Sosyal alandaki sınıf farklılıklarını ortadan kaldırarak toplumun her kesimine eşit hizmet sunma hedefi
  4. D
    Dış ticaret dengesini sağlamak amacıyla ithalatın tamamen yasaklanarak yerli üretimin teşvik edilmesi
  5. E
    Aşar vergisinin kaldırılması sonucunda tarım üretiminde yaşanan düşüşü sanayi yatırımlarıyla telafi etme düşüncesi

Answer

Özel sektörün elinde büyük sanayi yatırımlarını gerçekleştirecek yeterli sermaye ve teknik donanımın bulunmaması temel gerekçedir.
Cumhuriyetin ilk yıllarında özel sektörün sanayi tesisleri kuracak birikimi olmadığı için devlet, kalkınmayı hızlandırmak amacıyla bizzat yatırımcı rolüne bürünmüştür. I. Beş Yıllık Sanayi Planı bu zorunluluğun en somut örneğidir.

Step-by-Step Solution

1
Dönemin ekonomik şartlarını analiz etme
1923-1929 arası liberal denemeler (Teşvik-i Sanayi Kanunu vb.) sermaye yetersizliği nedeniyle başarısız olmuştur.
Devletin neden müdahale etmek zorunda kaldığını anlamak için önceki dönemin sonuçlarına bakılmalıdır.
2
I. Beş Yıllık Sanayi Planı'nın amacını belirleme
Temel ihtiyaç maddelerinin (dokuma, şeker, kağıt) yerli imkanlarla üretilmesi için fabrikalar kurulması kararlaştırılmıştır.
Bu yatırımlar büyük sermaye gerektiren ve özel sektörün tek başına yapamayacağı işlerdir.
3
Devletçilik ilkesinin özgünlüğünü değerlendirme
Türk devletçiliği ideolojik değil, pragmatik (uygulamacı) bir zorunluluktan doğmuştur.
Özel sektörün yapamadığını devletin yapması, ilkenin en belirgin özelliğidir.

Key Concept

Devletçilik İlkesi ve Sanayileşme

Hints

1
Dönemin özel sektörünün durumunu (para ve bilgi eksikliği) düşünün.
2
1929 Dünya Ekonomik Bunalımı'nın Türkiye'yi kendi imkanlarıyla üretime zorladığını hatırlayın.
3
Devletçilik ilkesinin neden 'zorunluluktan' doğduğunu vurgulayan ifadeyi arayın.

Practice More

Sümerbank ve Etibank gibi kurumların bu dönemde sanayiyi finanse etmek için kurulduğunu inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Rate this question