Mısır coğrafyasında hüküm süren Tolunoğulları ve Akşitler (İhşidiler), Abbasi Devleti bünyesinden çıkan "Tevaif-i Mülük" karakterli yapılar olarak kısa ömürlü olmuşlardır. Bu devletlerin yıkılışında yöneticilerin Türk, halkın ise çoğunlukla Arap olması (etnik doku uyuşmazlığı) belirleyici bir rol oynamıştır. Benzer bir toplumsal yapıya sahip olmasına rağmen Memlük Devleti'nin, Moğol ve Haçlı tehditlerini bertaraf ederek yaklaşık iki buçuk asır boyunca bölgede güçlü bir otorite kurabilmesini sağlayan temel kurumsal farklılık aşağıdakilerden hangisidir?
- Geleneksel hanedan veraset sistemini reddederek, ordudaki güçlü komutanların (emirlerin) hükümdar olabilmesine olanak sağlayan bir "askeri aristokrasi" modelini benimsemesiAnswer
- BYönetim kademelerinde yerli Arap bürokrasisine tam yetki vererek Türk askeri gücü ile Arap sivil idaresini merkezi bir yapıda kaynaştırması
- CMaristan adı verilen sosyal ve tıbbi kurumları sadece askeri elitlerin hizmetine sunarak ordu içindeki sadakati ve disiplini en üst seviyede tutması
- DHicaz bölgesindeki kutsal topraklar üzerinde ilk kez Türk hakimiyetini tesis ederek İslam dünyasında dini bir dokunulmazlık kazanması
- EAbbasi halifelerini siyasi ve hukuki yetkileriyle birlikte Kahire'ye getirerek teokratik bir imparatorluk yapısına geçiş yapması
Answer
Memlük Devleti'nin uzun ömürlü olmasını sağlayan temel unsur, hükümdarlık hakkının tek bir hanedana ait olmaması ve ordudaki en yetenekli komutanların tahta çıkabildiği askeri aristokrasi (veya askeri oligarşi) sistemidir.
Memlükler (Eş-Devletü't-Türkiyye), Türk-İslam tarihindeki genel 'kut' ve 'hanedan mülkiyeti' anlayışından farklı bir yol izlemişlerdir. Bu sistemde, ordunun başındaki en güçlü komutanlar sultan olma hakkına sahipti. Bu durum, taht değişikliklerinde hanedan içi kan bağından ziyade askeri liyakatın ön plana çıkmasını sağlamış; özellikle Moğol (Ayn Calut) ve Haçlı savaşları gibi kritik dönemlerde yetenekli liderlerin başa geçmesine imkan tanıyarak devletin siyasi ömrünü iki buçuk asra çıkarmıştır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Memlük Veraset Sistemi (Askeri Oligarşi)
Hints
1
Tolunoğulları ve Akşitlerin yıkılışındaki 'veraset' sorunlarını ve Memlüklerin kendilerine neden 'Kölemenler' dendiğini düşünün.
2
Geleneksel Türk devletlerinde ülke hanedanın ortak malıdır; ancak Memlüklerde 'en güçlü emir' sultan olabilir. Bu durum askeri başarıyı nasıl etkiler?
3
Memlüklerin diğer üç devletten en büyük farkı, tahtın babadan oğula geçme zorunluluğunun olmaması ve ordunun yönetimdeki mutlak ağırlığıdır.
Practice More
Memlük veraset sisteminin Osmanlı Devleti'ndeki 'Ekber ve Erşed' sistemiyle benzerlik ve farklılıklarını analiz eden sorulara göz atabilirsiniz.
Alternative Method
Tevaif-i Mülük devletlerinin ortak zayıflıklarını (iç çatışmalar ve etnik kopukluk) eleyerek, Memlüklerin Moğolları durdurabilen tek güç olmasının arkasındaki 'disiplinli askeri yönetim' farkına odaklanabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s