Question

Difficulty: EasyTürkiye'de Rüzgarlar

Türkiye'de özellikle Doğu Karadeniz ve Toroslar gibi yüksek dağ sıralarının bulunduğu bölgelerde görülen; bir dağ yamacı boyunca alçalan hava kütlesinin sürtünmenin etkisiyle her 100100 metrede yaklaşık 1C1^\circ C ısınması sonucu oluşan, ulaştığı yerde sıcaklığı artırıp nemi azaltan yerel rüzgar aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Fön rüzgarıAnswer
  2. B
    Lodos
  3. C
    Samyeli
  4. D
    Poyraz
  5. E
    Karayel

Answer

Dağ yamacından aşağı inerken ısınan ve kurutucu etki yapan rüzgar Fön rüzgarıdır.
Doğru cevap olan rüzgar tipi, bir dağ kütlesini aşan hava kütlesinin diğer yamaçta alçalırken sürtünme nedeniyle normalden daha fazla (her 100 metrede 1 derece) ısınmasıyla oluşur. Bu mekanizma sadece yer şekillerine bağlıdır ve Türkiye'de en çok Karadeniz ile Akdeniz kıyılarındaki dağlarda görülür.

Step-by-Step Solution

1
Metindeki anahtar ipuçlarını belirlemek.
Rüzgarın 'dağ yamacından aşağı inmesi', 'her 100 metrede 1 derece ısınması' ve 'kurutucu olması' anahtar bilgilerdir.
Bu özellikler bir rüzgarın mekanik olarak nasıl oluştuğunu tanımlar.
2
Rüzgarları karakterlerine göre sınıflamak.
Lodos ve Samyeli sıcak rüzgarlar olsa da, bu rüzgarların sıcaklığı matematik konum (enlem) kaynaklıdır. Poyraz ve Karayel ise soğuk rüzgarlardır.
Soruda sadece sıcaklık değil, oluşum biçimi (topoğrafya etkisi) sorulmaktadır.
3
Tanımlanan mekanizmaya uyan rüzgarı seçmek.
Fön rüzgarı, hava kütlesinin bir dağı aşarak diğer tarafta adyabatik olarak ısınmasıyla oluşur.
Tanım tam olarak Fön rüzgarının oluşum sürecini ifade eder.

Key Concept

Fön Rüzgarları ve Adyabatik Isınma

Hints

1
Bu rüzgarın en önemli özelliği, dağların denizden gelen nemli havayı engellediği bölgelerde, dağın 'dulda' (arka) yamacında oluşmasıdır.
2
Isınma hızı, yükselen havanın soğuma hızından (her 200m'de 1 derece) daha fazladır; yani her 100 metrede 1 derece ısınır.
3
Halk arasında karları hızla erittiği için 'kar yiyen' rüzgar olarak da bilinir.

Practice More

Fön rüzgarının tarım ürünleri üzerindeki etkilerini (erken olgunlaşma veya kuruma) araştırabilirsiniz.

Alternative Method

Matematik konum rüzgarları (KAYIP SAKAL) kuzey-güney yönlü etkilerken, bu rüzgar tamamen yer şekillerine (özel konuma) bağlı bir istisnadır.
Estimated Time:45s
Rate this question