Examkin

Question

Difficulty: Very hardBâb-ı Âli Baskını

I.I. Balkan Savaşı'nın devam ettiği ve Edirne'nin elden çıkacağı yönündeki propagandaların yoğunlaştığı bir ortamda, 2323 Ocak 19131913 tarihinde Enver Bey ve beraberindekilerin hükümet binasını basarak gerçekleştirdiği Bâb-ı Âli Baskını, Türk siyasi tarihinde bir dönüm noktası olarak kabul edilir.

Bu darbenin teknik süreci, siyasi hedefi ve sonuçları dikkate alındığında, baskının doğasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Hürriyet ve İtilaf Fırkası'na yakınlığıyla bilinen Kâmil Paşa kabinesinin silah zoruyla istifaya zorlanarak, yerine İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin mutlak denetimindeki Mahmut Şevket Paşa hükümetinin kurulmasıdır.Answer
  2. B
    Halaskâr Zabitan grubunun ordudaki siyasallaşmaya tepki olarak gerçekleştirdiği ve İttihatçıların hükümetten tamamen tasfiye edildiği süreci başlatan askeri müdahaledir.
  3. C
    Meşrutiyet rejimini tamamen ortadan kaldırarak Kanun-i Esasi'yi askıya almayı ve V.V. Mehmed Reşad'ı tahttan indirerek mutlak monarşiyi geri getirmeyi hedefleyen bir rejim değişikliği girişimidir.
  4. D
    İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin ordu içindeki etkisini kırmak isteyen Alaylı subayların başlattığı ve Hareket Ordusu'nun müdahalesiyle sonuçlanan toplumsal bir harekettir.
  5. E
    19091909 Anayasa değişikliklerinin padişah lehine iptal edilmesi için Meclis-i Mebusan'ın kapatıldığı ve yürütme yetkisinin tamamen Sadrazam Gazi Ahmet Muhtar Paşa'ya devredildiği bir devlet krizidir.

Answer

Bâb-ı Âli Baskını, Kâmil Paşa kabinesinin istifaya zorlanıp yerine Mahmut Şevket Paşa hükümetinin getirilmesiyle sonuçlanan bir hükümet darbesidir.
Bâb-ı Âli Baskını, Türk tarihinde modern anlamda yapılan ilk hükümet darbesidir. Rejimi veya padişahı hedef almamış, sadece yürütme organını (kabineyi) silah zoruyla değiştirmiştir. Darbe sonucunda muhalif Kâmil Paşa indirilmiş ve İttihat ve Terakki'nin kontrolündeki Mahmut Şevket Paşa hükümeti kurulmuştur. Bu durum cemiyetin 'denetleyen güç' olmaktan çıkıp 'yöneten güç' haline gelmesini sağlamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Siyasi ortamı analiz et
I.I. Balkan Savaşı'ndaki büyük toprak kayıpları ve Edirne'nin kaybedileceği korkusu İttihat ve Terakki için bir meşruiyet zemini oluşturdu.
Darbelerin halk ve ordu nezdinde destek bulması için genellikle vatanseverlik temalı bir gerekçe sunulur.
2
Darbeye hedef olan odağı belirle
Hedef padişah veya rejim değil, Hürriyet ve İtilaf Fırkası'na yakın Kâmil Paşa hükümetidir.
Bâb-ı Âli Baskını, rejimi değiştirmeyi amaçlamadığı için bir ihtilal değil, hükümeti değiştirdiği için bir darbedir.
3
Darbe sonrasındaki yürütme değişikliğini incele
Enver Bey padişaha istifayı sunmuş, yerine Mahmut Şevket Paşa sadrazam yapılmıştır.
Bu geçiş, İttihat ve Terakki'nin 19181918'e kadar sürecek olan tek parti hegemonyasını başlatmıştır.

Key Concept

Bâb-ı Âli Baskını'nın bir 'hükümet darbesi' olması ve iktidar değişimi.

Hints

1
Bâb-ı Âli baskını sırasında 'Edirne'yi düşmana teslim edecekler!' propagandası kullanılmıştır.
2
Bu olay bir 'hükümet darbesi'dir, yani hedefte padişah değil, kabine vardır.
3
Enver Bey'in makamına girdiği ve istifasını imzalattığı sadrazam Kâmil Paşa'dır.

Practice More

Bâb-ı Âli Baskını sonrası kurulan Mahmut Şevket Paşa kabinesinin suikast sonucu dağılması ve İttihat Terakki'nin diktatörleşme sürecini inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Olayı kronolojik bir karşılaştırma ile çözebilirsiniz: 19081908 (İhtilal/Rejim ilanı), 19091909 (Ayaklanma/Rejim karşıtlığı), 19131913 (Darbe/Hükümet değişimi).
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Bâb-ı Âli Baskını

More questions from this topic