Question

Difficulty: MediumEkonomi ve Maliye

Osmanlı Devleti'nde esnaf ve zanaatkarların bağlı bulunduğu lonca teşkilatında, bir ustanın dükkan açma yetkisine sahip olması 'gedik' sahibi olmasıyla mümkündür. Bu sistemde dükkan sayısının sınırlandırılması ve her esnafın sadece kendi iş kolunda faaliyet göstermesi zorunlu tutulmuştur.

Buna göre, 'gedik' usulünün uygulanmasındaki temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Üretim miktarını ve kalitesini denetleyerek haksız rekabeti önlemekAnswer
  2. B
    Miri toprakların mülkiyetini zanaatkarlara devrederek tarımsal verimliliği artırmak
  3. C
    Dış ticaret hacmini genişleterek Avrupa tipi merkantilist bir yapı oluşturmak
  4. D
    İlmiye sınıfının ticari faaliyetlere katılımını teşvik ederek bürokrasiyi güçlendirmek
  5. E
    Devletin acil nakit ihtiyacını karşılamak amacıyla vergileri peşin olarak toplamak

Answer

Gedik usulünün temel amacı, üretim miktarını ve kalitesini denetleyerek haksız rekabeti önlemektir.
Gedik usulü, bir meslekte usta olan kişiye verilen dükkan açma hakkıdır. Bu sistemde dükkan sayısının dondurulması (tahdid), sınırsız dükkan açılmasını engelleyerek esnafın birbirine zarar vermesini (haksız rekabeti) önler ve devletin üretimi daha kolay denetleyerek kalite standardını korumasını sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Terimin tanımını analiz etme
Gedik, Osmanlı'da dükkan açma ve mesleki icraat hakkını temsil eden bir ruhsattır.
Sorunun çözümünde gedik kavramının hangi sektöre (ticaret/zanaat) ait olduğunu belirlemek gerekir.
2
Sistemin işleyişini değerlendirme
Dükkan sayısının sınırlandırıldığı ve ustalara belirli kotalar verildiği görülmektedir.
Sınırlama (kontenjan) uygulamasının piyasa dengesi üzerindeki etkisini anlamak temel amacı ortaya çıkarır.
3
Ekonomik hedefleri eşleştirme
Kontrollü üretim ve esnaf koruması hedeflenmiştir.
Piyasadaki arz-talep dengesinin korunması ve esnafın iflas etmesinin önlenmesi 'iaşe' ve 'gelenekselcilik' ilkeleriyle uyumludur.

Key Concept

Gedik Usulü ve Lonca Düzeni

Hints

1
Gedik kelimesinin bir mesleği icra etme hakkı veya 'ruhsat' anlamına geldiğini düşünün.
2
Eğer herkes istediği her yere dükkan açabilseydi, aynı işi yapan esnaflar arasındaki denge nasıl etkilenirdi?
3
Dükkan sayısının sınırlandırılması, esnaf sayısının kontrol edilmesi ve kalitenin korunması bu sistemin temel odak noktalarıdır.

Practice More

Lonca teşkilatındaki 'Narh Sistemi' ve 'İhtisap' uygulamalarını inceleyerek Osmanlı'nın piyasa denetim mekanizmalarını pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Rate this question