Question

Difficulty: HardSoğuk Savaş Döneminde Türkiye

II.II. Dünya Savaşı'nın bitişiyle birlikte Sovyet tehdidini yakından hisseden Türkiye, dış politikasında köklü bir değişikliğe giderek Batı Bloku'na eklemlenme sürecine girmiştir. Bu doğrultuda 19471947 yılında Truman Doktrini ile askeri, 19481948 yılında ise Marshall Planı ile ekonomik yardım almaya başlamıştır. Bu yardımlar sadece maddi destek sağlamamış, aynı zamanda Türkiye'nin iç ve dış politika dinamiklerini de dönüştürmüştür.

Türkiye'nin Batı dünyasıyla bütünleşme çabalarının yoğunlaştığı 194519501945-1950 yılları arasındaki gelişmelerle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Marshall Planı'ndan yararlanabilmek amacıyla hazırlanan 19471947 Türkiye İktisadi Kalkınma Planı (Vaner Planı), liberal ekonomi prensiplerini içermiştir.
  2. B
    ABD yardımlarının askeri kanadını koordine etmek ve Türk ordusunun modernizasyonunu sağlamak üzere Ankara'da JAMMAT adı verilen bir yardım heyeti kurulmuştur.
  3. C
    Türkiye, Avrupa'nın ekonomik kalkınması için kurulan ve Marshall Planı'nın yürütülmesinden sorumlu olan Avrupa Ekonomik İşbirliği Teşkilatı'nın (OEEC) kurucu üyeleri arasında yer almıştır.
  4. Türkiye, 19491949 yılında Londra Antlaşması ile kurulan Avrupa Konseyi'nin (Council of Europe) on kurucu üyesinden biri olarak bu uluslararası teşkilata dahil olmuştur.Answer
  5. E
    Marshall yardımlarının etkisiyle tarımda makineleşmeye hız verilmiş, bu süreçte ABD'li uzmanların raporları doğrultusunda karayolu taşımacılığına demiryollarından daha fazla öncelik verilmeye başlanmıştır.

Answer

Türkiye'nin Avrupa Konseyi'ne kurucu üye statüsünde katıldığı bilgisi yanlıştır; Türkiye kurucu on ülkeden biri değil, kısa süre sonra davet edilen ilk ülkelerden biridir.
Avrupa Konseyi, 55 Mayıs 19491949'da 1010 Batı Avrupa ülkesi tarafından kurulmuştur. Türkiye, bu antlaşmanın imzalandığı tarihte kurucu üyeler arasında değildir; ancak Konseyin ilk genişleme aşamasında Yunanistan ve İzlanda ile birlikte Ağustos 19491949'da üyeliğe kabul edilmiştir. KPSS gibi sınavlarda 'kurucu üye' ve 'sonradan katılım' ayrımı yüksek zorluk seviyesindeki sorularda sıkça kullanılır.

Step-by-Step Solution

1
Soğuk Savaş'ın ilk yıllarındaki (194519501945-1950) ekonomik ve diplomatik gelişmeleri analiz et.
Türkiye'nin Truman Doktrini (19471947) ve Marshall Planı (19481948) ile Batı Bloku'na dahil olduğu teyit edilir.
Sorunun zaman dilimini ve ana temasını belirlemek için gereklidir.
2
Seçeneklerdeki kurum ve belge isimlerini (Vaner Planı, JAMMAT, OEEC, Avrupa Konseyi) doğruluk açısından karşılaştır.
Vaner Planı'nın Marshall yardımı için hazırlanan liberal bir plan olduğu, JAMMAT'ın askeri yardım heyeti olduğu ve OEEC'de kurucu üye olduğumuz doğrulanır.
Hatalı olan teknik detayı bulmak için karşılaştırmalı analiz yapılır.
3
Avrupa Konseyi'nin (Council of Europe) kuruluş sürecini ve Türkiye'nin katılım tarihini incele.
Kurucu üyelerin Belçika, Danimarka, Fransa, İrlanda, İtalya, Lüksemburg, Hollanda, Norveç, İsveç ve Birleşik Krallık olduğu; Türkiye'nin ise Ağustos 19491949'da katıldığı görülür.
Kurucu üye ile sonradan katılan üye arasındaki nüansı ayırt etmek sorunun zorluk derecesini belirleyen ana noktadır.

Key Concept

Soğuk Savaş dönemi Türk dış politikasında kurumsallaşma ve Batı Bloku örgütlerine katılım süreçleri.

Hints

1
Türkiye'nin üye olduğu uluslararası örgütlerde 'kurucu üye' mi yoksa 'davetle katılan üye' mi olduğuna dikkat edin.
2
Avrupa Konseyi 19491949 Mayıs ayında Londra'da 1010 ülke tarafından kurulmuştur. Türkiye ise o yılın Ağustos ayında katılmıştır.
3
Marshall Planı'na uyum için hazırlanan Vaner Planı ve askeri denetim için kurulan JAMMAT bu dönemin en spesifik detaylarındandır.

Practice More

Türkiye'nin NATO'ya giriş sürecindeki Kore Savaşı ve 1950-1952 arası diplomatik girişimlerini incelemek bu konuyu pekiştirecektir.

Alternative Method

Kronolojik eleme yöntemi kullanılabilir: BM (19451945 - Kurucu), OEEC (19481948 - Kurucu), Avrupa Konseyi (19491949 - Sonradan), NATO (19521952 - Sonradan).
Estimated Time:1m 40s
Rate this question