Examkin

Question

Difficulty: MediumBirleşik Kelimelerin Yazımı

Birleşik kelimelerin yazımında, kelimelerden birinin veya her ikisinin anlam değişikliğine uğraması ya da belli ses olaylarının gerçekleşmesi bitişik yazılmayı gerektirir. Ayrıca bazı kelimeler, herhangi bir ses olayı olmasa dahi gelenekleşmiş olarak bitişik yazılır.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

  1. A
    Gazetenin başyazarı, bugünkü köşesinde kültürel mirasın korunması konusunu ele aldı.
  2. B
    Cumhuriyet döneminde eğitim meşalesini yakan Başöğretmen Atatürk, öğretmenlere büyük sorumluluklar yüklemiştir.
  3. Kurumdaki tüm personelin maaş ödemeleri her aybaşı düzenli olarak gerçekleştirilmektedir.Answer
  4. D
    Yılbaşı gecesi için hazırlanan programda geleneksel Türk sanatlarına da yer verildi.
  5. E
    Romanın başkahramanı, toplumsal adaleti sağlamak için hayatını adayan bir karakterdir.

Answer

Maaş ödemelerinin zamanını bildiren seçenekteki 'aybaşı' sözcüğünün yazımı yanlıştır; bu ifade ayın başlangıcı anlamında kullanıldığı için 'ay başı' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Doğru cevap olan seçenekte 'aybaşı' kelimesi yanlış yazılmıştır. TDK kurallarına göre, ayın başlangıcını ifade eden 'ay başı' ayrı yazılmalıdır. Bitişik yazılan 'aybaşı' kelimesi biyolojik bir terimdir (menstrüasyon). Bu nedenle cümlede zaman bildiren ifadenin 'ay başı' şeklinde yazılması gerekirdi.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri tespit et.
Tespit edilen sözcükler: başyazar, başöğretmen, aybaşı, yılbaşı, başkahraman.
Yazım yanlışının hangi kelime grubunda olduğunu anlamak için birleşik yapılı kelimelere odaklanmak gerekir.
2
'Baş' sözcüğüyle kurulan birleşik kelimelerin kuralını uygula.
Başyazar, başöğretmen ve başkahraman kelimelerinin bitişik yazıldığı doğrulanır.
TDK kurallarına göre 'baş' sözcüğüyle oluşturulan sıfat tamlaması yapısındaki birleşik kelimeler bitişik yazılır.
3
'Yılbaşı' ve 'ay başı' ifadelerinin farkını değerlendir.
'Yılbaşı' kelimesinin kalıplaşmış olarak bitişik, 'ay başı' kelimesinin ise ayın ilk günleri anlamında ayrı yazıldığı görülür.
Türkçede zaman bildiren bazı birleşik yapılar kalıplaşırken bazıları anlam birliğini koruyarak ayrı yazılmaya devam eder.
4
Yanlış yazılan kelimeyi belirle.
'Aybaşı' yazımının bu bağlamda yanlış olduğu saptanır.
Bitişik yazılan 'aybaşı' terimsel/biyolojik bir anlam taşırken, takvim başlangıcı için kullanılan 'ay başı' ayrı yazılmalıdır.

Key Concept

Birleşik Kelimelerde Kalıplaşma ve Anlam Değişimi

Hints

1
'Baş' sözcüğüyle başlayan tamlama yapısındaki birleşik kelimelerin (başyazar, başrol vb.) yazım kuralını hatırlayın.
2
'Yılbaşı' kelimesinin istisnai olarak bitişik yazıldığını, ancak diğer zaman başlangıçlarının (ay, hafta) aynı kurala tabi olmadığını unutmayın.
3
'Aybaşı' kelimesinin bitişik yazıldığında farklı bir anlama geldiğini, zaman belirtirken ise ayrı yazılması gerektiğini fark edin.

Practice More

'İç, dış, sıra' sözcükleriyle kurulan (yurt dışı, hafta içi vb.) birleşik kelimelerin yazımını da tekrar etmeniz konuyu pekiştirecektir.

Alternative Method

Kelimelerin anlamlarını düşünerek 'anlam kayması' olup olmadığını kontrol edin. 'Yılbaşı' kalıplaşmış bir özel anlam taşırken, 'ay başı' doğrudan ayın başlangıç günlerini işaret ettiği için anlamını korur.
Estimated Time:1m 0s
Rate this question

Topics

Birleşik Kelimelerin Yazımı

More questions from this topic