Türkiye'nin özel (göreceli) konumu; yer şekilleri, yükselti, denizellik, karasallık ve stratejik geçitler gibi unsurları kapsar. Bu unsurlar bazen mutlak (matematik) konumun getirdiği genel kuralları yerel düzeyde etkisiz hale getirebilir veya tam tersi bir durumun oluşmasına yol açabilir.
Buna göre, aşağıda verilenlerden hangisi Türkiye'nin özel konumuna bağlı olarak ortaya çıkan ve mutlak konumdan kaynaklanan "enlem-sıcaklık" ilişkisini yerel ölçekte tamamen bozan bir durumdur?
- Kış mevsiminde Karadeniz kıyı kuşağındaki bir merkezin, enlem olarak daha güneyde yer alan İç Anadolu'daki bir merkezden daha yüksek sıcaklığa sahip olmasıAnswer
- BToros Dağları'nın güney yamaçlarında karların kuzey yamaçlarına göre daha erken erimesi ve kalıcı kar sınırının daha yüksek olması
- CAkdeniz kıyılarında maki üst sınırının yaklaşık metre iken, Ege kıyılarında bu sınırın metrelere kadar düşmesi
- DTürkiye'nin batısından doğusuna doğru gidildikçe tarım ürünlerinin olgunlaşma süresinin uzaması ve kış sıcaklıklarının düşmesi
- EGüneş ışınlarının Akdeniz kıyılarına, Karadeniz kıyılarına göre yıl boyunca daha büyük açılarla düşmesi ve gölge boyunun daha kısa olması
Answer
Kış aylarında Karadeniz kıyılarının (kuzey), İç Anadolu'dan (güney) daha sıcak olması enlem etkisine aykırı bir özel konum sonucudur.
Doğru cevap olan seçenekteki durum, coğrafyada 'enleme ters durum' olarak adlandırılır. Normal şartlarda Karadeniz kıyıları (kuzey), İç Anadolu'dan (güney) daha soğuk olmalıdır. Ancak kışın Karadeniz'in nemli ve ılıtıcı etkisi ile dağların konumu, kuzeydeki kıyı şeridini güneydeki kara içlerinden daha sıcak yapar. Bu durum tamamen özel konumun bir sonucudur.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Özel konumun mutlak konum etkilerini (enlem etkisi gibi) maskelemesi veya geçersiz kılması.
Hints
1
Önce hangi seçeneklerin enlem (mutlak konum) ile ilgili olduğunu eleyin.
2
Normalde kuzeyin güneyden daha soğuk olması gerekir. Bu kuralın dışına çıkan bir örnek arayın.
3
Kışın Karadeniz kıyısındaki iller (Samsun, Rize), İç Anadolu'daki illerden (Ankara, Konya) daha sıcaktır. Bunun nedenini düşünün.
Practice More
İzmir ve Van arasındaki sıcaklık farkının neden enlemle açıklanamayacağını (özel konum/yükselti) inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s