I. Göktürk Devleti'nin kurucusu Bumin Kağan, yılında Avar (Juan-Juan) Kağanlığı'na karşı kazandığı bağımsızlık mücadelesinden sonra "İl Kağan" unvanını alarak Ötüken'i devletin merkezi yapmıştır. Devletin batı kanadını ise "Yabgu" unvanıyla kardeşi İstemi'nin yönetimine bırakmıştır. İstemi Yabgu, iç işlerinde serbest hareket etmesine ve Sasaniler ile Bizans gibi devletlerle doğrudan diplomatik görüşmeler yapmasına rağmen, son tahlilde Ötüken'deki büyük kağana bağlı kalmıştır.
Bu bilgilere dayanarak, I. Göktürk Devleti'nin siyasi kimliği ve teşkilatlanma yapısı hakkında yapılabilecek en kapsamlı değerlendirme aşağıdakilerden hangisidir?
- Tarihte ilk kez 'Türk' adını resmi bir siyasi kimlik olarak kullanarak toplumsal aidiyeti devlet ismiyle bütünleştirmiş ve 'İkili Teşkilat' yapısıyla geniş coğrafyayı kağan merkezli bir yönetim ağı altında toplamıştır.Answer
- BMerkezi otoriteyi korumak amacıyla federatif yönetim anlayışını (İkili Teşkilat) reddederek, tüm eyaletleri doğrudan Ötüken'deki Kağan'a bağlı askeri valiler aracılığıyla yönetmiştir.
- CUygurların yerleşik hayata geçiş modelini benimseyerek Ötüken'i bir ticaret ve kültür merkezine dönüştürmüş, bu sayede Avarların göçebe baskısından kurtulmuştur.
- DVeraset sistemindeki belirsizlikleri gidermek için 'Kut' inancını terk etmiş ve hükümdarlığın sadece Bumin Kağan'ın çocuklarına geçmesini sağlayan yazılı bir anayasa oluşturmuştur.
- EBatı kanadına tam bağımsızlık vererek 'yabgu' unvanını 'kağan' unvanıyla eşitlemiş, böylece Orta Asya'da iki farklı bağımsız Türk devleti kurmuştur.
Answer
I. Göktürk Devleti, 'Türk' adını siyasi bir kimlik olarak kullanan ilk devlettir ve İkili Teşkilat yapısıyla geniş bir coğrafyayı federatif bir düzen içinde yönetmiştir.
Doğru cevap olan seçenek, I. Göktürk Devleti'nin hem isimlendirme (Türk adının kullanımı) hem de yönetim modeli (İkili Teşkilat) açısından Türk tarihindeki öncü rolünü vurgulamaktadır. Bumin Kağan'ın 'İl Kağan' unvanını alması bağımsız bir siyasi yapı kurduğunu, kardeşi İstemi'nin yabgu olarak atanması ise teşkilatlanmanın federatif karakterini yansıtır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Göktürklerin Siyasi Kimliği ve İkili Teşkilat
Hints
1
I. Göktürk Devleti'nin adındaki 'Türk' ibaresine ve yönetimindeki Doğu-Batı ayrımına odaklanın.
2
İstemi Yabgu'nun dış politikadaki serbestliğinin hangi merkezi yapıya bağlı olduğunu düşünün.
3
Cevap, devletin siyasi bir kimlik inşa etmesi ile geleneksel bozkır yönetim modelini birleştirmesiyle ilgilidir.
Practice More
İstemi Yabgu dönemindeki Sasaniler ve Bizans ile yapılan ittifakların İpek Yolu üzerindeki etkilerini inceleyen bir soru çözebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s