Question

Difficulty: MediumTürkiye'yi Etkileyen Basınç Merkezleri

Türkiye'nin kış iklimi üzerinde belirleyici rol oynayan Sibirya basınç merkezi, yerin ısı kaybının fazla olduğu dönemlerde dondurucu soğuklara ve ayaza neden olan 'termik' kökenli bir merkezdir.

Bu basınç merkezinin Türkiye üzerindeki etkisinin sadece kış mevsimiyle sınırlı kalması ve yaz aylarında görülmemesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Kaynağını aldığı geniş kara kütlesinin yaz mevsiminde aşırı ısınarak alçak basınç alanına dönüşmesiAnswer
  2. B
    Dinamik kökenli bir merkez olduğu için dünyanın günlük hareketine bağlı olarak yer değiştirmesi
  3. C
    Yaz mevsiminde Atlas Okyanusu'ndan gelen nemli hava kütlelerinin bu merkezin yolunu tamamen kapatması
  4. D
    Türkiye'nin matematik konumu gereği yaz aylarında sadece alçak basınçların etkisinde kalması
  5. E
    Sadece karasallığın şiddetli olduğu iç kesimlerde etkili olabildiği için kıyı bölgelerinden uzaklaşması

Answer

Sibirya basınç merkezinin etkisinin kışla sınırlı kalmasının nedeni, kaynağını aldığı Asya kıtasının yazın ısınarak yüksek basınç özelliğini kaybetmesi ve alçak basınca dönüşmesidir.
Doğru yanıt olan seçenek, basınç merkezinin 'termik' doğasını vurgular. Sibirya, Asya kıtasının iç kesimlerinde kışın aşırı soğuma sonucu oluşur. Yazın ise karalar denizlerden daha çabuk ısındığı için Sibirya üzerindeki hava kütlesi ısınır, genleşir ve yükselir; bu da yüksek basıncın yerini alçak basınca bırakmasına neden olur. Kaynağında yüksek basınç kalmadığı için Türkiye'ye doğru bir hava akışı gerçekleşmez.

Step-by-Step Solution

1
Basınç merkezinin kökenini belirle.
Sibirya basınç merkezi 'termik' kökenlidir.
Termik merkezler doğrudan sıcaklık değişimlerine (ısınma-soğuma) bağlı olarak oluşurlar.
2
Mevsimsel değişimi analiz et.
Kışın soğuyan kara yüzeyinde yüksek basınç oluşurken, yazın ısınan yüzeyde alçak basınç oluşur.
Soğuyan hava ağırlaşarak alçalır (yüksek basınç), ısınan hava ise hafifleyerek yükselir (alçak basınç).
3
Sonucu Türkiye üzerindeki etkiye bağla.
Sibirya yazın alçak basınç karakteri kazandığı için Türkiye'ye soğuk hava gönderemez.
Bir merkezin yüksek basınç olarak etkili olabilmesi için çevresine göre daha soğuk ve ağır bir hava kütlesine sahip olması gerekir.

Key Concept

Termik Basınç ve Mevsimsel Karakter Değişimi

Hints

1
Basınç merkezinin ismindeki 'termik' ifadesinin ne anlama geldiğini düşünün.
2
Termik merkezler sıcaklığa bağlıdır. Karaların kışın çok soğuduğunu, yazın ise çok ısındığını hatırlayın.
3
Bir yer yazın çok ısınıyorsa orada hava yükselir. Yükselen hava alçak basınç mı yoksa yüksek basınç mı oluşturur?

Practice More

İzlanda basınç merkezinin neden kışın daha etkili olduğunu ve Sibirya ile olan etkileşimini inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Mantık yürütme yoluyla: Sibirya bir karadır. Karalar yazın ısındığına göre, orada kışın olan 'soğuk yüksek basınç' yazın yerini 'sıcak alçak basınç'a bırakmalıdır.
Estimated Time:50s
Rate this question