Examkin

Question

Difficulty: HardTürkiye'de Rüzgarlar

Türkiye'de rüzgarların sıcaklık üzerindeki etkisi genellikle enlem (matematik konum) ile açıklanırken, bazı durumlarda yer şekilleri rüzgarın karakterini değiştirerek beklentinin dışında bir hava durumu yaratabilir. Örneğin, kış mevsiminde Doğu Karadeniz'in kıyı kesimlerinde (Rize ve çevresi) karların hızla erimesine, sıcaklığın mevsim normallerinin çok üzerine çıkmasına ve turunçgil gibi ürünlerin yetişebildiği mikroklima alanlarının korunmasına neden olan rüzgar, aslında güneydoğu yönünden gelen bir hava kütlesinin Kaçkar Dağları'nı aşarak kıyıya doğru alçalmasıyla oluşur.

Buna göre, bu meteorolojik olayı gerçekleştiren rüzgarın yönüne göre verilen adı ve dağ yamacı boyunca alçalırken kazandığı yeni karakter aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

  1. Samyeli (Keşişleme) - FönAnswer
  2. B
    Karayel - Meltem
  3. C
    Poyraz - Etezyen
  4. D
    Lodos - Bora
  5. E
    Yıldız - Mistral

Answer

Sözü edilen rüzgar, yönü itibarıyla Samyeli (Keşişleme) olup, dağları aştığında kazandığı karakter Fön rüzgarıdır.
Türkiye'de 'Kayıp Sakal' şifrelemesine göre güneydoğudan esen rüzgar Samyeli (Keşişleme) rüzgarıdır. Bu sıcak karakterli rüzgar, Doğu Karadeniz Dağları'nı (Kaçkarlar) aşıp Rize kıyılarına doğru alçalırken her 100100 metrede sıcaklığı yaklaşık 1∘C1^\circ C artırarak 'Fön' karakteri kazanır. Bu durum kışın sıcaklıkları yükselterek mikroklima alanlarının oluşmasını sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Konum ve etkileri analiz etme
Doğu Karadeniz'de (Rize) kışın yaşanan ani ısınma ve mikroklima etkisi tespit edildi.
Bu bölgedeki kış ılıklığının ve mikroklimanın temel nedeni fön etkisidir.
2
Rüzgar yönünü belirleme
Soruda rüzgarın 'güneydoğu' yönünden geldiği belirtilmiştir.
Rüzgarın yönü, onun genel ismini belirler.
3
Kayıp Sakal kuralını uygulama
Güneydoğu rüzgarının Samyeli (Keşişleme) olduğu sonucuna varıldı.
Türkiye'de rüzgarlar; Karayel (KB), Yıldız (K), Poyraz (KD), Samyeli (GD), Kıble (G), Lodos (GB) şeklinde sıralanır.
4
Dinamik ısınma mekanizmasını eşleştirme
Dağ yamacından aşağı inen havanın her 100100 metrede 1∘C1^\circ C ısınması 'Fön Etkisi'dir.
Rüzgarın fiziksel davranışı, ulaştığı bölgedeki iklimsel sonucu belirler.

Key Concept

Yerel Rüzgarlar ve Fön Etkisi

Hints

1
'Kayıp Sakal' tekerlemesini hatırlayarak güneydoğudan esen rüzgarın adını bulun.
2
Bir rüzgarın dağı aşıp aşağı doğru inerken ısınması olayına ne ad verilir?
3
Güneydoğudan gelen Samyeli rüzgarı, Kaçkar Dağları'nı aşıp kıyıya inerken fön etkisi yapar.

Practice More

Fön rüzgarlarının Akdeniz'de (Toros Dağları'nın güney yamacı) tarım ürünleri üzerindeki 'sarartıcı' (bakır sattıran) etkisini araştırabilirsiniz.

Alternative Method

Rüzgarın yönünü bir koordinat düzlemi gibi düşünerek sağ alt köşeden (Güneydoğu) merkeze doğru bir ok çizin; bu okun adı Samyeli'dir.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question

Topics

Türkiye'de Rüzgarlar

More questions from this topic