Osmanlı Devleti’nde toplumsal yapı; yönetenler (askerîler) ve yönetilenler (reaya) olarak iki ana gruba ayrılmıştır. Bu iki sınıf arasında geçişin mümkün olması, Osmanlı toplumunun katı bir kast sistemine sahip olmadığını gösterir. Reaya sınıfından bir kişinin liyakat, eğitim veya askerî başarı yoluyla yönetenler sınıfına geçmesine "dikey hareketlilik" denir.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir kişinin reaya statüsünden askerî (yönetenler) sınıfına geçişini sağlayan dikey hareketlilik örnekleri arasında gösterilemez?
- AMedrese eğitimini tamamlayan bir kişinin "müderris" (profesör) olarak atanması
- BKalemlerde usta-çırak ilişkisiyle yetişen birinin bürokraside "kâtip" rütbesi alması
- CDevşirme kökenli bir gencin Enderun Mektebi'ni bitirerek "sancakbeyi" görevine getirilmesi
- Bir tüccarın ticari faaliyetlerindeki başarısı sonucu Lonca teşkilatında "kethüda" (esnaf temsilcisi) seçilmesiAnswer
- ESavaşlarda üstün yararlılık gösteren bir kişinin devlet tarafından berat verilerek "tımarlı sipahi" statüsüne alınması
Answer
Bir tüccarın Lonca teşkilatında kethüda olması, yönetilenler sınıfı içinde bir statü değişimi olup askerî (yönetenler) sınıfına geçiş sağlamaz.
Osmanlı Devleti'nde 'dikey hareketlilik', bir kişinin yönetilen (reaya) sınıfından yöneten (askerî) sınıfına geçmesini ifade eder. Lonca teşkilatı esnaf ve zanaatkârların oluşturduğu bir yapıdır ve reaya sınıfına dahildir. Lonca içindeki kethüda (esnaf temsilcisi) veya yiğitbaşı gibi pozisyonlar, esnafın kendi içindeki hiyerarşik yükselişini gösterir; ancak bu kişiler hala reaya statüsündedir ve askerî sınıfa (Seyfiye, İlmiye veya Kalemiye) dahil olmazlar.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Osmanlı Toplumunda Dikey Hareketlilik ve Sınıf Ayrımı
Practice More
Osmanlı'da yatay hareketlilik kavramını (göçler ve iskân politikası) inceleyerek dikey hareketlilikle arasındaki farkları pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s