Question

Difficulty: MediumTürkiye'de Nem ve Yağış

Türkiye'de nemli hava kütlelerinin bir dağ yamacı boyunca yükselerek soğuması sonucu oluşan yamaç (orografik) yağışları, dağların kıyı çizgisine paralel uzandığı alanlarda yıllık toplam yağış miktarının yüksek olmasını sağlar. Ancak bu dağ sıralarını aşan hava kütlelerinin ulaştığı bazı iç kesimlerdeki çukur alanlar, nemli hava kütlelerine kapalı oldukları için çevrelerine göre belirgin derecede az yağış alırlar. Bu duruma coğrafyada "yağış gölgesi" (yağış kuytusu) etkisi denir.

Buna göre, aşağıda verilen yerlerin hangisinde yıllık ortalama yağış miktarının az olmasında yukarıda belirtilen durum temel etkendir?

  1. A
    Menteşe Yöresi
  2. Iğdır OvasıAnswer
  3. C
    Doğu Karadeniz kıyı kuşağı
  4. D
    Batı Toroslar'ın denize bakan yamaçları
  5. E
    Yıldız Dağları'nın kuzey kesimleri

Answer

Çevresi yüksek dağlarla çevrili olan ve nemli hava kütlelerine kapalı kalan Iğdır Ovası, yağış gölgesi etkisine bağlı olarak çevresine göre daha az yağış almaktadır.
Iğdır Ovası, Doğu Anadolu'da etrafı yüksek dağlarla çevrili tektonik bir çukurlukta yer alır. Denizden gelen nemli hava kütleleri bu yüksek dağları aşarken nemini yamaçlarda bıraktığı için, Iğdır Ovası'na ulaştığında kuru bir hava karakteri kazanır. Bu durum, Iğdır'ın yıllık yaklaşık 250300 mm250-300\text{ mm} yağış ile Türkiye'nin en az yağış alan yerlerinden biri olmasına ve mikroklima özellikleri göstermesine neden olur.

Step-by-Step Solution

1
Orografik yağış mekanizmasını analiz etme
Nemli hava kütlesi dağ yamacı boyunca yükselir, soğur ve yağış bırakır.
Yamaç yağışlarının oluşması için hava kütlesinin bir engelle karşılaşması gerekir.
2
Yağış gölgesi (Rain Shadow) kavramını uygulama
Dağı aşan ve nemini kaybeden havanın, dağın arka yamacındaki çukur alanlara ulaştığında yağış bırakmaması durumudur.
Çukurda kalan alanların nemli hava kütlelerinden mahrum kalması incelenmelidir.
3
Seçeneklerdeki yerlerin coğrafi konumlarını değerlendirme
Iğdır Ovası'nın etrafının yüksek dağlarla (Aras Dağları vb.) çevrili olduğu tespit edilir.
Diğer seçeneklerdeki yerler (Menteşe, Doğu Karadeniz, Toroslar, Yıldız Dağları) nemli hava kütlelerine doğrudan açık olan yamaçlardır.

Key Concept

Yağış Gölgesi ve Mikroklima

Hints

1
Türkiye'de etrafı dağlarla çevrili olan çukur sahalar genellikle az yağış alır.
2
Seçenekler arasında Doğu Anadolu'da yer alan ve düşük yükseltisiyle dikkat çeken bir ovayı arayın.

Practice More

İç Anadolu'daki Konya Havzası ile Iğdır Ovası'nın yağış miktarlarının benzerliğini ve nedenlerini karşılaştırabilirsiniz.
Estimated Time:50s
Rate this question