Question

Difficulty: HardII. Göktürk (Kutluk) Devleti

II. Göktürk Devleti'nin kuruluş sürecinde; Kutluk Kağan'ın askeri liderliği ile Vezir Tonyukuk'un stratejik dehası birleşmiş, Orhun Yazıtları'nda "Tanrı yardım ettiği için babam kağan topladı, derledi" şeklinde ifade edilen süreçle Türk boyları, yaklaşık elli yıl süren Çin esaretinin ardından yeniden bir araya getirilmiştir.

Bu bilgiler ve dönemin siyasi koşulları dikkate alındığında, II. Göktürk Devleti'nin kuruluş karakteri hakkında yapılabilecek en doğru değerlendirme aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Türk tarihinin ilk başarılı milli bağımsızlık ihtilali ve bir restorasyon hareketi olmasıAnswer
  2. B
    Bumin Kağan önderliğinde Aşina soyunun Avar Kağanlığı'na karşı başlattığı bir isyan sonucunda kurulması
  3. C
    Türk adını tarihte ilk kez bir devlet ismi olarak kullanarak ulusal kimliği resmileştiren ilk devlet olması
  4. D
    İslamiyet'in kabulüyle birlikte Orta Asya'da yerleşik yaşamı ve Türk-İslam sentezini başlatan ilk siyasi yapı olması
  5. E
    İstemi Yabgu liderliğinde Batı Türkistan'ı fethederek sınırlarını Hazar Denizi ve İpek Yolu'nun kontrolüne kadar ulaştırması

Answer

Türk tarihinin ilk başarılı milli bağımsızlık ihtilali ve bir restorasyon hareketi olması
Doğru yanıt olan seçenek, II. Göktürk Devleti'nin tarihsel özgünlüğünü vurgulamaktadır. Bu devlet, Türk tarihinde yaklaşık elli yıl süren ve 'Matem Yılları' olarak adlandırılan Çin esaretine son veren bir 'İstiklal Mücadelesi' sonucunda kurulmuştur. Bu yönüyle Türk tarihinin ilk başarılı bağımsızlık ihtilali kabul edilir. Ayrıca yıkılan I. Göktürk Devleti'ni aynı coğrafyada ve töre üzerinde yeniden canlandırdığı için 'restorasyon' (yeniden inşa) karakteri taşır.

Step-by-Step Solution

1
Devletin kurucu kadrosunu ve dönemini analiz etme
Kutluk Kağan ve Vezir Tonyukuk'un, Çin esaretinden (Matem Yılları) sonra devleti kurduğu belirlenir.
Soruda verilen Kutluk Kağan, Tonyukuk ve Orhun Yazıtları atıfları bizi doğrudan II. Göktürk Devleti'ne götürür.
2
Kuruluş yöntemini değerlendirme
Devletin bir dış güce (Çin) karşı verilen isyan/ihtilal sonucu kurulduğu anlaşılır.
I. Göktürk Devleti Avarlara karşı kurulmuşken, II. Göktürk Devleti Çin egemenliğine son vererek bağımsız olmuştur.
3
Restorasyon kavramını uygulama
Yıkılan bir devletin aynı isim ve misyonla yeniden kurulması 'restorasyon' olarak tanımlanır.
İlteriş unvanı (İli/Devleti derleyen) bu yeniden inşa sürecini sembolize eder.

Key Concept

II. Göktürk Devleti'nin Bağımsızlık Karakteri ve Restorasyon Kimliği

Hints

1
Kutluk Kağan'a verilen 'İlteriş' unvanının kelime anlamını (İli/Devleti derleyen) düşünün.

Practice More

Vezir Tonyukuk'un 'Türklerin Bismarck'ı' olarak anılmasının nedenlerini ve Orhun Yazıtları'ndaki siyasi nasihatleri inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question