Examkin

Question

Difficulty: HardBâb-ı Âli Baskını

I.I. Balkan Savaşı'nda Edirne'nin elden çıkacağı endişesinin arttığı ve Londra Konferansı görüşmelerinin devam ettiği bir süreçte, 2323 Ocak 19131913 tarihinde gerçekleşen Bâb-ı Âli Baskını'nın Osmanlı siyasi tarihindeki kurumsal ve hukuki niteliği hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. Mevcut siyasi rejimi veya hanedan yapısını hedef almayan, sadece yürütme organının zorla değiştirilmesini sağlayan bir hükümet darbesidir.Answer
  2. B
    Anayasal düzene (Meşrutiyet) karşı bir tepki olarak başlayan ve mutlakiyetçi yönetim anlayışına geri dönülmesini amaçlayan gerici bir ayaklanmadır.
  3. C
    Padişah V.V. Mehmet Reşat'ın dış politikadaki başarısızlıkları nedeniyle tahttan indirilmesiyle sonuçlanan bir rejim değişikliğidir.
  4. D
    İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin yönetimdeki etkisini kırmak amacıyla muhalif gruplar tarafından gerçekleştirilen bir askeri müdahaledir.
  5. E
    Uşi Antlaşması'nın getirdiği ağır şartlara tepki olarak halkın desteğiyle başlatılan geniş kapsamlı bir sosyal devrimdir.

Answer

Bâb-ı Âli Baskını, mevcut siyasi rejimi veya hanedan yapısını hedef almayan, sadece yürütme organının (hükümetin) zorla değiştirilmesini sağlayan bir hükümet darbesidir.
Bâb-ı Âli Baskını, Osmanlı siyasi tarihinde modern anlamda ilk 'hükümet darbesi' olarak kabul edilir. Bu olayda İttihat ve Terakki Cemiyeti, ordunun bir kısmını da arkasına alarak hükümet binasını basmış ve Kâmil Paşa hükümetini silah zoruyla istifa ettirerek yerine kendi istedikleri Mahmut Şevket Paşa'nın sadrazam atanmasını sağlamışlardır. Ancak bu süreçte ne meşrutiyet rejimi kaldırılmış ne de padişah tahttan indirilmiştir. Bu durum, olayın sadece bir yürütme organı değişikliği (hükümet darbesi) olduğunu, bir rejim veya sistem değişikliği olmadığını kanıtlar.

Step-by-Step Solution

1
Olayın tarihsel arka planını analiz et.
I.I. Balkan Savaşı'ndaki yenilgiler ve Edirne'nin elden çıkma tehlikesi, İttihat ve Terakki Cemiyeti için müdahale gerekçesi oluşturmuştur.
Darbeyi tetikleyen ana faktör, hükümetin (Kâmil Paşa) savaşı yönetemediği ve Edirne'yi teslim edeceği iddiasıdır.
2
Darbeye katılan aktörleri ve hedeflerini belirle.
Enver ve Talat Beyler liderliğindeki İttihatçılar, hükümet merkezini (Bâb-ı Âli) basarak Kâmil Paşa'yı istifaya zorlamış, yerine Mahmut Şevket Paşa'nın getirilmesini sağlamışlardır.
Darbe sonucunda yürütme erki (hükümet) el değiştirmiştir.
3
Darbelerin kurumsal sonuçlarını rejim değişikliği ile kıyasla.
Darbe sonrası Padişah V.V. Mehmet Reşat tahtında kalmış, Meşrutiyet rejimi ve Kanun-i Esasi hukuken varlığını sürdürmüştür.
Bâb-ı Âli Baskını bir 'rejim değişikliği' (devrim) değil, 'hükümet değişikliği' (darbe) niteliğindedir.

Key Concept

Hükümet Darbesi (Kabine Değişikliği) ve Rejim Değişikliği Arasındaki Fark

Hints

1
Bu olayda sadece hükümetin (kabinenin) değiştiğini, padişahın ve meşrutiyetin yerinde kaldığını hatırlayın.

Practice More

Bâb-ı Âli Baskını sonrası Osmanlı Devleti'nde başlayan 'Üç Paşalar Devri' (Enver, Talat ve Cemal Paşalar) ve bu dönemdeki İttihatçı politikaları inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Bâb-ı Âli Baskını

More questions from this topic