Examkin

Question

Difficulty: MediumII. Göktürk (Kutluk) Devleti

II.II. Göktürk (KutlukKutluk) Devleti dönemine ait olan ve Moğolistan’ın Bayn-Tsokto bölgesinde bulunan Tonyukuk Yazıtı, bizzat Vezir Tonyukuk tarafından diktirilmiş ve metni kendisi tarafından kaleme alınmıştır. "Türklerin Bismarkı" olarak bilinen Tonyukuk, bu eserinde devleti nasıl kurduklarını, Çin ile yapılan mücadeleleri ve izlenen politikaları kendi bakış açısıyla anlatmıştır.

Bu bilgiler doğrultusunda, Tonyukuk Yazıtı’nın Türk kültürü ve edebiyatı açısından taşıdığı en önemli özgün nitelik aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Türk tarihinin bir devlet adamı tarafından kaleme alınan ilk hatırat ve siyasetname örneği olmasıAnswer
  2. B
    Türklerin yerleşik hayata geçiş sürecini ve şehirleşme modellerini anlatan ilk metin olması
  3. C
    Maniheizm ve Budizm gibi inançların Türk toplumu üzerindeki etkilerini tartışan ilk eser olması
  4. D
    İpek Yolu ticaretinin vergilendirilmesiyle ilgili ilk hukuki düzenlemelere yer vermesi
  5. E
    Türk veraset sisteminde "ülke hanedanın ortak malıdır" anlayışını sona erdiren ilk belge olması

Answer

Tonyukuk Yazıtı, Türk tarihinin bir devlet adamı (vezir) tarafından kaleme alınan ilk hatırat ve siyasetname (devlet yönetimi tavsiyesi) örneğidir.
Doğru seçenek olan ifade, Tonyukuk Yazıtı'nın en belirgin farkını ortaya koyar. Bilge Kağan ve Kül Tigin yazıtları hükümdar diliyle (Yolluğ Tigin tarafından) yazılmışken, Tonyukuk Yazıtı bizzat yaşayan bir devlet adamının kendi ağzından dökülen tecrübelerini ve siyasi stratejilerini içerir. Bu durum, eseri Türk tarihinin ilk anı ve siyaset kitabı yapar.

Step-by-Step Solution

1
Yazıtın yazarını belirle.
Yazıt, hükümdar değil bizzat Vezir Tonyukuk tarafından kaleme alınmıştır.
Hükümdar dışındaki bir figürün anlatımı, esere kişisel tecrübe ve öğüt niteliği katar.
2
Eserin içeriğini ve üslubunu analiz et.
Kendi gözlemlerini aktardığı için 'hatırat', devlet yönetimiyle ilgili dersler verdiği için 'siyasetname' özelliği taşır.
Bu iki türün Türk edebiyatındaki en eski örneği olarak kabul edilir.

Key Concept

Orhun Yazıtları'nın (Tonyukuk Abidesi) türsel ve içeriksel önemi

Hints

1
Yazıtın bir hükümdar değil, bir vezir tarafından kaleme alınmış olmasına odaklanın.
2
Tonyukuk'un devleti kurarken yaşadıklarını ve geleceğe dair öğütlerini kendi ağzından anlatması hangi edebî türe girer?
3
Bu eser, Türk tarihinin bir devlet adamı tarafından yazılan ilk 'hatırat' (anı) örneğidir.

Practice More

Bilge Kağan ve Kül Tigin yazıtlarının kimin adına, kim tarafından yazıldığını ve Tonyukuk yazıtı ile olan üslup farklarını karşılaştırın.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question

Topics

II. Göktürk (Kutluk) Devleti

More questions from this topic