Examkin

Question

Difficulty: MediumTürkiye'de Nüfusun Dağılışı ve Nüfus Yoğunlukları

Türkiye'de nüfusun dağılışı ve yoğunluğu üzerinde yer şekilleri, iklim ve ekonomik faaliyetler gibi faktörler belirleyici rol oynamaktadır. Aşağıdaki tabloda üç farklı merkezin coğrafi ve ekonomik özellikleri verilmiştir:

MerkezYer Şekilleri ÖzelliğiHakim Ekonomik Faaliyet
KDağlık ve çok engebeliGeleneksel tarım ve hayvancılık
LDüz ve sadeSanayi, ticaret ve bankacılık
MGeniş düzlükler ve ovalarModern (intensif) tarım

Buna göre, bu merkezlerin nüfus özellikleri ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi kesinlikle yanlıştır?

  1. A
    K merkezinde tarımsal nüfus yoğunluğu, tarım alanlarının dar ve parçalı olması nedeniyle yüksektir.
  2. B
    L merkezinde sanayi ve ticaretin gelişmiş olması, aritmetik nüfus yoğunluğunun Türkiye ortalamasının üzerinde çıkmasını sağlamıştır.
  3. C
    M merkezinde tarımda makineleşme yaygın olduğu için tarımsal nüfus yoğunluğunun düşük çıkması beklenir.
  4. K merkezinde toplam yüz ölçümü ile tarım alanları arasındaki fark az olduğu için fizyolojik nüfus yoğunluğu ile aritmetik nüfus yoğunluğu birbirine çok yakındır.Answer
  5. E
    L merkezinde nüfusun dağılışında beşerî faktörler, doğal faktörlere göre daha belirleyici bir etkiye sahiptir.

Answer

K merkezinde yer şekillerinin dağlık ve engebeli olması, toplam yüz ölçümü ile tarım alanları arasındaki farkın fazla olmasına yol açar; bu nedenle fizyolojik ve aritmetik nüfus yoğunlukları birbirine yakın değil, aksine birbirinden oldukça uzaktır.
K merkezinde yer şekillerinin dağlık ve engebeli olması, toplam yüz ölçümü içinde tarım alanlarının payının çok düşük olmasına yol açar. FNYFNY hesaplanırken nüfusun bu çok küçük olan tarım alanına bölünmesi, sonucun ANYANY değerinden çok daha yüksek çıkmasına neden olur. Bu nedenle bu iki yoğunluğun birbirine yakın olduğunu savunan yargı kesinlikle yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
K merkezinin yer şekillerini ve yoğunluk ilişkisini analiz et.
K merkezi dağlık olduğu için toplam alan içinde tarım alanı payı çok küçüktür. ANY=Nu¨fus/Toplam AlanANY = \text{Nüfus} / \text{Toplam Alan} iken FNY=Nu¨fus/Tarım AlanıFNY = \text{Nüfus} / \text{Tarım Alanı} formülünde payda küçüldüğü için FNYFNY çok yüksek çıkar.
Engebe arttıkça tarım alanı ile toplam alan arasındaki makas açılır.
2
M merkezindeki tarımsal nüfus yoğunluğunu (TNYTNY) değerlendir.
TNY=Tarımsal Nu¨fus/Tarım AlanıTNY = \text{Tarımsal Nüfus} / \text{Tarım Alanı}. M merkezi düz olduğu için tarım alanları geniştir ve makineleşme sayesinde tarımda çalışan kişi sayısı azdır.
Düz arazilerde geniş tarım alanları ve azalan çiftçi sayısı TNYTNY'yi düşürür.
3
L merkezindeki beşerî etkileri yorumla.
Sanayi ve ticaretin yoğun olduğu bölgelerde doğal çevre koşulları (iklim, yer şekilleri) elverişli olsa bile nüfuslanmanın asıl motoru ekonomik çekim merkezleridir.
Modern ekonomilerde beşerî faktörler nüfus yoğunluğunu doğal faktörlerden daha fazla artırır.

Key Concept

Nüfus yoğunluğu türleri (Aritmetik, Fizyolojik, Tarımsal) ile yer şekilleri ve ekonomi arasındaki korelasyon.

Hints

1
Yoğunluk hesaplamalarında paydada yer alan 'alan' (yüz ölçümü veya tarım alanı) kavramına odaklanın.
2
Bir bölgede yer şekilleri ne kadar engebeliyse, toplam yüz ölçümü içindeki tarım alanlarının oranı o kadar düşük olur.
3
Fizyolojik yoğunluk ile aritmetik yoğunluk arasındaki farkın az olması için arazinin dümdüz (Konya gibi) olması gerekir.

Practice More

Tarımsal nüfus yoğunluğu ile makineli tarım arasındaki ters orantıyı farklı bölgeler (Ege vs. Doğu Anadolu) üzerinden karşılaştırın.

Alternative Method

İllere hayali sayılar vererek hesaplama yapabilirsiniz. Örneğin K ilinde Toplam Alan 100, Tarım Alanı 10 olsun; bu durumda FNYFNY, ANYANY'den 10 kat büyük çıkar.
Estimated Time:1m 20s
Rate this question

Topics

Türkiye'de Nüfusun Dağılışı ve Nüfus Yoğunlukları

More questions from this topic