Question

Difficulty: Very hardYargı Yetkisi, Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Hakimlik Teminatı

1982 Anayasası’nın 138138. maddesinde düzenlenen "Mahkemelerin Bağımsızlığı" ve 139139. maddesinde yer alan "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; aşağıdaki uygulamalardan hangisinin anayasal bir ihlal oluşturmadığı söylenebilir?

  1. A
    Görülmekte olan bir davada mahkemenin verdiği ara kararın yerine getirilmesinin, ilgili kamu kurumu tarafından kamu güvenliği gerekçesiyle geciktirilmesi
  2. B
    Yasama Meclisinde, devam eden bir ceza davasının esası ve sanıkların kusur durumu üzerine siyasi parti gruplarının katılımıyla genel görüşme yapılması
  3. Hâkimler ve Savcılar Kurulunca, yürütülen bir disiplin soruşturması neticesinde meslekte kalmasının uygun olmadığına karar verilen bir hâkimin meslekten ihraç edilmesiAnswer
  4. D
    Adalet Bakanlığı'nın, yargılamaların hızlandırılması amacıyla mahkemelere davanın hukuki nitelendirmesine yönelik bağlayıcı genelgeler göndermesi
  5. E
    Bir mahkemenin kadrosunun kaldırılması sebebiyle, o mahkemede görev yapan hâkimin aylık ve ödeneklerinin yeni bir göreve atanana kadar dondurulması

Answer

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK), Anayasa'da belirtilen istisnai hallere dayanarak bir hâkimi meslekten ihraç etmesi anayasal bir ihlal teşkil etmez.
Anayasa'nın 139139. maddesinde düzenlenen hâkimlik teminatı; hâkimlerin azledilemeyeceğini, yaş sınırından önce emekliye ayrılamayacağını ve özlük haklarının kısıtlanamayacağını garanti altına alır. Ancak aynı maddenin sonunda; meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyme, sağlık sorunları veya meslekte kalmalarının uygun olmadığına dair yetkili kurul (HSK) kararı bu kuralın istisnası olarak sayılmıştır. Bu nedenle meslekte kalması uygun görülmeyen birinin ihraç edilmesi teminatın ihlali değil, anayasal bir yetkinin kullanımıdır.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa Madde 138138'i (Mahkemelerin Bağımsızlığı) incele.
Görülmekte olan davalarda yasama meclisinde görüşme yasağı (138/3138/3) ve kararların geciktirilemeyeceği (138/4138/4) ilkeleri belirlenir.
Yasama ve yürütmenin yargı üzerindeki müdahale sınırlarını anlamak için gereklidir.
2
Anayasa Madde 139139'u (Hâkimlik ve Savcılık Teminatı) incele.
Hâkimlerin azlolunamayacağı ve özlük haklarından yoksun bırakılamayacağı kuralı ile bu kuralın istisnaları belirlenir.
Teminatın mutlak olmadığını, belirli şartlarda (suç, sağlık, uygunsuzluk) sınırlanabileceğini görmek için gereklidir.
3
Seçenekleri anayasal metinlerle karşılaştır.
İdarece kararın geciktirilmesi, Meclis görüşmesi, Bakanlık talimatı ve hak dondurulması açıkça yasaklanmıştır; ancak HSK'nın 'uygunsuzluk' kararı bir istisnadır.
Doğru uygulamayı anayasal istisna kapsamında tespit etmek için gereklidir.

Key Concept

Hâkimlik teminatı mutlak bir koruma sağlasa da, Anayasa'nın bizzat kendisi tarafından belirlenen suç, sağlık ve mesleki uygunsuzluk gibi hallerde bu korumanın dışına çıkılması mümkündür.

Hints

1
Mahkemelerin bağımsızlığı ilkesi, yasama ve yürütme organlarının yargı sürecine hiçbir şekilde müdahale edemeyeceğini öngörür.
2
Anayasa Madde 139139'daki hâkimlik teminatı, hâkimleri sadece dış müdahalelere karşı değil, kadro değişikliklerine karşı da korur.
3
Hâkimlik teminatının mutlak olmadığını gösteren üç ana istisna vardır: suç işleme, sağlık durumu ve mesleki uygunsuzluk kararı.

Practice More

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısını ve üyelerinin seçilme yöntemini inceleyerek bu kurulun bağımsızlık ilkesiyle ilişkisini değerlendirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question