Examkin

Question

Difficulty: HardHukukun Uygulanması ve Boşluk Türleri

Hâkim, önüne gelen bir uyuşmazlıkta; hem yazılı hukuk kurallarında hem de örf ve adet hukukunda olaya uygulanacak herhangi bir kural bulunmadığını tespit etmiştir. Bu durumda hâkim, Türk Medeni Kanunu'nun 1. maddesinde yer alan yetkisini kullanarak, 'kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse' o yolda bir kural oluşturmuş ve uyuşmazlığı çözüme kavuşturmuştur.

Bu olayda hâkimin gerçekleştirdiği hukukî faaliyet ve karşılaştığı boşluk türü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Hâkimin bu süreçte oluşturduğu kural, doktrinde 'hâkimin hukuk yaratması' olarak adlandırılır ve uyuşmazlığın çözümünde doğrudan temel alınır.
  2. B
    Hâkimin karşılaştığı bu durum, pozitif hukuktaki hem yazılı hem de yazısız kaynakların yetersiz kalmasıyla oluşan 'hukuk boşluğu'dur.
  3. C
    Hâkim kuralı belirlerken Medeni Kanun'un 4. maddesi gereğince 'hakkaniyet' ilkesini gözetmek ve takdir yetkisini bu çerçevede kullanmak zorundadır.
  4. Hâkimin yarattığı bu hukuk kuralı, tıpkı kanunlar gibi genel ve soyut bir nitelik taşıyarak diğer tüm mahkemeler ve benzer olaylar için kesin olarak bağlayıcı bir kaynak hâline gelir.Answer
  5. E
    Bu durumun ortaya çıkmasında kanun koyucunun meseleyi düzenlemeyi ihmal etmesi söz konusu olduğu için 'kural dışı boşluk' (açık boşluk) mevcuttur.

Answer

Hâkimin yarattığı hukuk kuralının genel, soyut ve diğer mahkemeler için kesin bağlayıcı olduğunu belirten ifade yanlıştır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü Türk hukuk sisteminde hâkimin uyuşmazlık çözerken yarattığı hukuk kuralı, yasama organının koyduğu kanunlar gibi genel, soyut ve tüm mahkemeleri bağlayan bir norm niteliği taşımaz. Hâkimin hukuk yaratması, 'münferit' (olaya özgü) bir faaliyettir. Sadece 'İçtihadı Birleştirme Kararları' genel ve bağlayıcı hukuk kaynağı niteliğindedir.

Step-by-Step Solution

1
Olaya uygulanacak yazılı ve yazısız kaynakların durumunu kontrol et.
Yazılı kural yoksa 'kanun boşluğu', yazısız kural (örf ve adet) da yoksa 'hukuk boşluğu' oluşur.
Hâkimin hukuk yaratma yetkisinin doğması için hukuk boşluğunun varlığı şarttır.
2
Hâkimin hukuk yaratırken izlemesi gereken yöntemi belirle.
Hâkim, Medeni Kanun m. 1 uyarınca 'kanun koyucu gibi' hareket etmelidir.
Bu yetki, hâkimin uyuşmazlığı karara bağlama (hukuktan kaçınma yasağı) zorunluluğundan gelir.
3
Hâkimin yarattığı kuralın hukukî niteliğini ve kapsamını analiz et.
Yaratılan kural sadece o uyuşmazlık için bağlayıcıdır; genel ve soyut bir kanun hükmü statüsü kazanmaz.
Kuvvetler ayrılığı gereği, genel ve soyut kural koyma yetkisi sadece yasama organına (veya istisnai olarak İçtihadı Birleştirme Kararı veren yüksek mahkemelere) aittir.

Key Concept

Hukuk Boşluğu ve Hâkimin Hukuk Yaratması

Hints

1
Yazılı ve yazısız tüm kaynaklar tükendiğinde ortaya çıkan boşluk türünü ve bu boşluğu doldurma yetkisinin sınırlarını düşünün.
2
Hâkimin m. 1 yetkisiyle oluşturduğu kuralın, bir TBMM yasasıyla aynı 'genellik' ve 'bağlayıcılık' düzeyinde olup olmadığını sorgulayın.
3
Kuvvetler ayrılığı ilkesini hatırlayın; hâkim bir yasama organı mıdır yoksa sadece önüne gelen davayı mı çözer?

Practice More

İçtihadı birleştirme kararlarının hukuk hiyerarşisindeki yerini ve bağlayıcılığını inceleyin.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Hukukun Uygulanması ve Boşluk Türleri

More questions from this topic