Question

Difficulty: MediumSoğuk Savaş Döneminde Türkiye

II. Dünya Savaşı'nın ardından Türkiye'de çok partili siyasal hayata geçiş sürecinde, Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) içerisinde muhalefetin belirginleşmesine ve Celal Bayar, Adnan Menderes, Fuat Köprülü ile Refik Koraltan'ın 'Dörtlü Takrir'i sunmasına zemin hazırlayan temel iç gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Varlık Vergisi'nin uygulanmaya başlanması
  2. B
    Köy Enstitüleri'nin tüm yurtta yaygınlaştırılması
  3. Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu'nun görüşülmesiAnswer
  4. D
    Millet Partisi'nin CHP'den ayrılanlarca kurulması
  5. E
    Toprak Mahsulleri Vergisi'nin yürürlüğe girmesi

Answer

Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu'nun görüşülmesi, CHP içindeki muhaliflerin 'Dörtlü Takrir'i vermesine ve ardından Demokrat Parti'nin kurulmasına yol açan temel gelişmedir.
Doğru yanıt olan Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu, 1945 yılında CHP içerisinde Adnan Menderes ve Celal Bayar gibi isimlerin ilk kez organize bir muhalefet yürütmesine ve parti içi demokrasi taleplerini içeren Dörtlü Takrir'i vermelerine yol açan temel olaydır.

Step-by-Step Solution

1
Dönemin siyasi atmosferini analiz etme
1945 yılı, II. Dünya Savaşı'nın sona erdiği ve Türkiye'nin Batı demokrasilerine uyum sağlama çabasına girdiği bir dönemdir.
Siyasal değişimin hem dış (BM, Batı ittifakı) hem de iç dinamiklerini anlamak gerekir.
2
CHP içi muhalefetin kaynağını belirleme
Meclise sunulan Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu'nun özellikle 17. maddesi (topraksız köylüye toprak dağıtılması amacıyla büyük arazilerin kamulaştırılması) büyük toprak sahipleri ve liberal görüşlü vekillerin tepkisini çekmiştir.
Ekonomik mülkiyet tartışmaları, siyasi ayrışmanın temelini oluşturmuştur.
3
Sonuçları değerlendirme
Tartışmaların ardından sunulan Dörtlü Takrir reddedilmiş, imzacıların ihraç veya istifasıyla 1946'da Demokrat Parti kurulmuştur.
Bu süreç, Türkiye'de gerçek anlamda çok partili dönemin kapısını açmıştır.

Key Concept

Çok Partili Hayata Geçiş ve Demokrat Parti'nin Doğuşu

Hints

1
Bu gelişme, II. Dünya Savaşı bittikten hemen sonra CHP içinde yaşanan bir mülkiyet tartışmasıyla ilgilidir.
2
Adnan Menderes ve arkadaşlarının parti tüzüğüne karşı verdikleri 'Dörtlü Takrir' önergesinin fitilini ateşleyen yasa tasarısını hatırlayın.
3
1945 yılında gündeme gelen, özellikle büyük arazi sahiplerinin tepkisini çeken ve kamulaştırma öngören tarım reformu yasası bu süreci başlatmıştır.

Practice More

Demokrat Parti'nin kurulmasından sonra 1946 yılında yapılan ilk çok partili seçimlerin hangi usulle (açık oy - gizli sayım) yapıldığını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question