Examkin

Question

Difficulty: Very hardBâb-ı Âli Baskını

Osmanlı Devleti'nde 2323 Ocak 19131913 tarihinde İttihat ve Terakki Cemiyeti liderlerinden Enver Bey ve yanındakilerin, Bâb-ı Âli’yi (hükümet merkezi) basarak Sadrazam Kâmil Paşa'yı silah zoruyla istifa ettirmeleriyle sonuçlanan olay, Türk siyasi tarihinde 'ilk modern hükümet darbesi' olarak kabul edilir.

Bâb-ı Âli Baskını'nı, Osmanlı tarihinde yaşanan diğer askeri veya siyasi müdahalelerden (örneğin 3131 Mart Vakası veya Sultan Abdülaziz'in tahttan indirilmesi) ayıran en temel nitelik aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    19091909 Anayasa değişiklikleriyle getirilen 'hükümetin meclise karşı sorumlu olması' kuralını askıya alarak askeri bir cunta yönetimini anayasal bir zorunluluk haline getirmesi
  2. Mevcut siyasal rejimi veya saltanat makamını değiştirmeyi amaçlamaksızın, sadece yürütme organını (kabineyi) zor kullanarak el değiştirmeye zorlayan bir nitelik taşımasıAnswer
  3. C
    Ordu içindeki 'Alaylı-Mektepli' çekişmesinin bir sonucu olarak, meşrutiyet rejimini koruma amacıyla padişahın yetkilerini genişleten karşı-devrimci bir hareket olması
  4. D
    I.I. Balkan Savaşı'nı bitiren Londra Antlaşması'nın imzalanmasına bir tepki olarak, padişah V.V. Mehmet Reşat'ın gizli onayıyla gerçekleştirilen bir kabine revizyonu olması
  5. E
    İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin halk desteğini arkasına alarak parlamentoyu feshetmesi ve mutlakiyet yönetimine geri dönüldüğünü ilan eden bir ihtilal olması

Answer

Bâb-ı Âli Baskını'nı diğer müdahalelerden ayıran temel nitelik, rejimi (Meşrutiyet) veya hükümdarı (Padişah) hedef almadan, doğrudan mevcut hükümeti (Sadrazam Kâmil Paşa kabinesini) hedef alan ve silah zoruyla değiştiren bir 'hükümet darbesi' olmasıdır.
Bâb-ı Âli Baskını, Türk tarihinde bir hükümetin (icra heyetinin) silah zoruyla görevden çektirilip yerine bir başkasının getirildiği ilk modern hükümet darbesidir. Bu olayda padişahlık makamı veya anayasal rejim (Meşrutiyet) doğrudan hedef alınmamıştır; bu yönüyle rejimi hedef alan 3131 Mart Vakası'ndan ve padişahı değiştiren diğer darbelerden ayrılır.

Step-by-Step Solution

1
Olayın kapsamını belirleme
Baskın sırasında Padişah V.V. Mehmet Reşat tahtında kalmış, Meşrutiyet rejimi ilga edilmemiştir.
Olayın bir 'rejim değişikliği' mi yoksa 'hükümet değişikliği' mi olduğunu anlamak için hedefe bakılır.
2
Diğer müdahalelerle kıyaslama
3131 Mart Vakası rejimi hedef alan bir isyanken, 18761876 darbesi padişahı değiştirmeyi hedeflemiştir. Bâb-ı Âli ise sadece kabineyi (yürütmeyi) hedeflemiştir.
Farklı askeri müdahalelerin hukuksal ve siyasal sonuçlarını ayırt etmek uzmanlık düzeyinde bilgi gerektirir.
3
Siyasi sonuçları değerlendirme
Kâmil Paşa'nın yerine Mahmut Şevket Paşa sadrazamlığa getirilmiş, İttihat ve Terakki'nin fiili tek parti dönemi başlamıştır.
Darbe sonrası iktidarın nasıl el değiştirdiğini saptamak darbenin niteliğini netleştirir.

Key Concept

Hükümet Darbesi (Kabine Baskını) vs. Rejim Değişikliği

Hints

1
Bu olayın sonucunda Padişah V.V. Mehmet Reşat tahtında kalmaya devam etmiş midir?

Practice More

Bâb-ı Âli Baskını sonrası kurulan Mahmut Şevket Paşa hükümetinin akıbetini ve İttihat Terakki'nin diktatörleşme sürecini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Bâb-ı Âli Baskını

More questions from this topic